Pumili na

Hindi ko naiisip ang miserableng kapangitan, dahil sa likod nito ay may kagandahang nagpupumilit na makilala.

May dalawa tayong kapangyarihan: Ang kapangyarihan na pumili at ang kapangyarihan na piliin ang tama. Hindi natin laging mapipili ang dumarating na mga pagkakataon, subalit magagawa naman nating piliin ang ating ilalapat na mga saloobin.

   Lahat ng umiinog sa ating buhay ay nakabatay sa ating mga pagpili ng tama at hindi sa pagpili ng mali: Anumang ating iniisip, ito ang ating bibigkasin, at tuluyan nating gagawin. Nararapat lamang na kilatisin natin at piliing mabuti ang ating mga iniisip, salain at piliin ang ating mga salita at matalinong pag-aralan at piliin ang gagawing mga kapasiyahan.

   Huwag sayangin anumang mayroon ka sa paghahangad ng mga bagay na wala sa iyo; tandaan na anumang bagay na mayroon ka ngayon ay minsang inasam at pinili mo ang mga ito. Ang una nating tungkulin ay isipin natin ang ating sarili, at pakapiliin ang makapagbibigay ng kabutihan, kapayapaan, kaunlaran at kaligayahan para dito.

   Sa pagtahak sa buhay, nakapagitan ka sa Oo at Hindi, sa Tama at Mali, sa Kaligayahan at Kapighatian: narito ang pagpili sa buong buhay mo. Aliman dito ang piliin mo, ito ang iyong magiging kapalaran. Ito ang pagkakaiba sa pagitan ng landas na iyong pinili at sa daan na iyong tinalikdan; ito ang gitling sa pagitan ng kung ano ang iniisip mo na mangyayari sa iyo at kung sino kang talaga; ito ang mga kasinungalingaan na pinipilit mong sundin mula sa iba at inuusal mo sa iyong sarili sa tuwing nalilito ka. Alin nga ba dito ang tunay na pinipili mo, ang balatkayo ba o ang totoo na kalikasan mo?

Ang aking panuntunan: Sa mundo na puno ng mga pagkasuklam; pipiliin ko ang pagmamahal; sa mundo na puno ng mga labanan, pipiliin ko ang pagsasamahan; sa mundo na puno ng mga karaingan, pipiliin ko ang pag-asa; sa mundo na puno ng mga pagkagalit, pipiliin ko ang kapayapaan; sa mundo na mga nanggigipuspos; pipiliin ko ang mangarap; sa mundo ng mga kainisan, pipiliin ko ang pagtitimpi; sa mundo ng walang mga pagtitiwala, pipiliin ko ang katapatan; at sa mundo ng mga sawimpalad, pipiliin ko na makapaglingkod.

   Ang sadyang mahalaga ay mabuhay sa kasalukuyan, piliing mabuhay na ngayon, hindi sa kahapon at hindi rin para bukas, sa bawa’t sandali na, Ngayon. Ang iyong mga kaisipan at mga pagkilos sa mga sandaling ito ang lumilikha ng iyong hinaharap. Ang palatandaan sa landas ng iyong hinaharap ay nakahanda na, sapagkat nilikha mo na ang patnubay para dito sa iyong nakaraan.

   Mapipili natin ang katotohanan na ang Kahapon ay isang nagdaang panag-inip. Ang Bukas ay isa lamang pagtanaw. Subalit ang Ngayon kung ipapamuhay natin nang maayos at makabuluhan, ang Kahapon ay isang pangarap ng kaligayahan, at bawa’t Kinabukasan ay pananaw ng pag-asa.

Magpahalaga

Upang matamasa ang tunay na kahalagahan ng kaligayahan, kailangan mo ng kaulayaw para maibahagi ito sa kanya.

Ang paraan para magkakilala ng lubusan ang bawa’t isa sa atin ay sa pamamagitan ng respeto: katapatan, pagdakila, at pagpapahalaga. Ang mga pananalita na walang ginagawa ay siyang pinakamahabang distanya na mapanganib at nawawalan ng direksiyon.

   Sa mundong ito, ang Pagpapahalaga ay mahalagang bahagi ng Pag-ibig, hindi mo ito tahasang maipapahayag ng hindi kalakip ang katapatan ng pagdakila sa isang tao. Kung ikaw ay positibo at nagagawang makipagrelasyon na bukas ang isipan sa iba, makakaakit ka ng maraming kaibigan sa iyong buhay. Katunayan lamang ito na may pagpapahalaga ka sa iyong sarili at gayundin sa iba.

   Narito ang isang paghamon: Lumabas ka sa araw na ito at gumawa ng positibong tanim sa kalooban ng isang tao, na sa iyong palagay ay may masaganang kalooban para umusbong ang kabutihan. Makinig. Maging matapat. Umuunawa. Magiliw ang mga ngiti. Mabiyayang pumupuri at nagbibigay ng pag-asa. Kung magagawa mo ang pagpapahalagang ito at naibabahagi sa iba, ikaw ang unang makikinabang. Sapagkat ang komunikasyon na kalakip ang pagpapahalaga ay may kapangyarihan na makagawa ng malaking kaibahan at nakapagbabago sa buhay ng iba.

   Bilang bahagi para mabuo ang ating pagkatao, kailangan nating gamitin ang ating abilidad na alamin, ikatuwiran, at ipahayag ang tungkol sa kahalagahan ng pagiging uliran, ang piliin ang tama at magwagi kaysa ang piliin ang mali at mabigo. Anumang bagay na sinimulang mali, kailanman ay hindi magbubunga ng mabuti. Dahil dito, nararapat lamang na matalos ang kahalagahan ng edukasyon, mga pagsasanay, at matuto para sa ating kaunlaran.

   Alam mo ba? …na ang kahalagahan ng araw ngayon, mula sa iyong pagkagising ay may espesyal na handog para sa iyo para mabuhay na muli---na malaya kang huminga, mag-isip, magpakasaya, magmahal, magmalasakit, at umibig. Pahalagahan  mo lamang ang mga kalayaang ito, at sa buong buhay mo hindi ka na magmamaktol pa.

   Ang Pag-ibig ay binubuo ng tatlong walang kundisyong mga sangkap sa magkatulad na panukat: 1) Pagtanggap 2) Pang-unawa 3) at Pagpapahalaga   

Kapag naglaho ang isa man dito—tanda na ito ng hindi pagkakaunawaan at alitan.

   Kalimutan ang kahapon—lumipas na ito at nalimutan ka na. Huwag nang pagpawisan pa ang darating na mga bukas—hindi pa naman kayo nagkikita. Sa halip, buksan mo ang iyong mga mata at pahalagahan na ang araw na ito. Ngayon na! sapagkat kaya ka ginising kanginang umaga ay upang pahalagahan at tamasahin mo ang kagandahan ng buhay. Ngayon na!

Ugaliin na Magbasa

Ang mga aklat ay pambihira at sadyang mahiwaga.

Ang tao na palabasa ay nabubuhay ng maraming libong buhay bago siya yumao. Ang tao na kailanman ay hindi nagbabasa ay nabubuhay lamang nang minsan. Kung ang tao ay hindi palabasa para malaman ang mga hiwaga ng buhay, ang kagandahan ng daigdig, ang kalaliman ng mga pilosopya, ang pagkakaiba ng mga tradisyon o kultura ng mga lipunan, at ang mabilis na mga pagbabago sa ating kapaligiran—mistula siyang yagit na dadalhin ng rumaragasang tubig para isalpok sa matutulis na bato na nagkalat sa magkabilang pampang. Sapagkat kung magastos ang edukasyon, higit na magastos ang kamangmangan.

   Tatlo ang uri ng tao pagdating sa kanilang pagkakakilanlan: 1) ang isa na natututo sa pagbabasa 2) ang iilan na natututo sa pag-oobserba, sa bakit nga ba? 3) at ang karamihan ay nakatulala, patingin-tingin at naghihintay na mautusan. At dito sa huli, ito ang batayan na kapag naghihirap ang isang bansa, ang maging utusan ang nakakahiligan ng nakakarami. Ito ang dahilan kung bakit dumarami ang naghihirap at iilan lamang ang yumayaman.

   Narito ang kawastuan: ang tao na kumakain o humihiga na katabi ang asawa o naghahanda na matulog nang may pagkukumbaba, pasasalamat, at pagtitimpi, sa pamantayang Kristiyano, ay tahasang nasa mataas na antas ng pagkatao, kaysa sa isa na nakikinig sa klasikong musika at nagbabasa ng mga dogma, mahigpit na mga kautusan, at samut-saring mga kundisyon ng sekta nang may mataas na pagmamalaki.

   Lahat ng aklat ay isinulat na mahiwaga, nasa bumabasa ito kung ano ang koneksiyon at kaganapang matutuklasan niya sa kanyang sarili. Anumang bagay na naroon sa kanya na laging niyang mabigat na pinapasan sa buong buhay niya ay ito ang mag-uugnay at magiging koneksiyon niya sa aklat na binabasa. Sapagkat maihahambing ito sa isang kahel, kapag piniga mo ito, natural lamang na lumabas mula dito ang katas ng kahel. Gayundin sa tao, kapag nahaharap ito sa biglaang pagkagulat, matinding pagkagalit, at magiliw na pakikiharap, natural din ang isinusukli nito na mga kagawian at mga inaasal. 

   Alam mo ba? Magbiro ka na sa lasing, huwag lamang sa bagong gising. Huwag pansinin ang may mainiting-ulo, kung ayaw mong mauwi ito sa basag-ulo. Ang mahinahong pakiusap, pinalalambot ang pusong makunat.

   Totoo ito: Kung wala kang panahon na magbasa, wala ka ring panahon na magsulat pa, dahil hindi mo makakayang isulat ang hindi mo nabasa. At kung wala namang laman ang ulo, patunay lamang ito na ang laman ng bumbunan ay sero!

   Mag-isip muna bago bumigkas, at magbasa muna bago magsulat. Lagi tayong magbasa, sumulat, umawit, sumayaw, at tumawa, lahat ng ito ay upang magkulay rosas ang ating mga kapaligiran at lubos na lumigaya sa maikling buhay na ipinagkaloob sa atin ng Maykapal.

Gawing Ugali ang Magsulat

Mayroong malikhaing pagbabasa at malikhain ding pagsusulat.

Ang mga kataga ay malaya. Ang mga kataga ay kapangyarihan. Subalit ang isulat ito ay sukdulang makapangyarihan. Katulad ng bangko, mag-impok ka para may makuha sa panahon ng mga kagipitan. Ganito din ang pakikinig, pagbabasa, at pagsusulat ng mga makapangyarihang mensahe. Mga positibong kaganapan, pagbabago sa buhay at pakikisama sa mga matatagumpay na tao na nagtataas ng iyong mga kalidad at pag-asa na maging katulad ka din nila. At kung nagagawa mo ang mga ito, patunay na nag-iimpok ka sa iyong sarili tungo sa iyong pag-unlad ng isipan.

   Kung nais na may maiwang pamana upang hindi malimutan ang mga tagubilin, mangyari lamang na isulat ang mga ito—para makabuluhang mabasa. Kung may mahalagang bagay na mayroon sa iyo na nais mong maibahagi sa iba, marapat lamang na gawin na ito ngayon, bago mahuli pa ang lahat. Sino ang makakakilala sa iyo sa paglipas ng maraming panahon, maging sa mga mahal mo sa buhay, kung wala kang maiiwan na pamana, kahit na panulat lamang?

   Ang ibon ay hindi umaawit dahil mayroon siyang musika, umaawit siya sapagkat mayroon siyang awit na nais niyang maiparinig upang makilala siya. Sa tao, isinusulat natin ang laman ng ating isipan para pawalan ang bumabalisa sa atin. Marami ang nakakalimot hanggan sa huli na ang lahat, bago pa bigkasin at sulatin ang laman ng kanilang isipan. Ang mga nakakubling pagluha, ang mga katagang hindi mabigkas ay kailangang maisulat. Mapanganib at nakakasira sa kalusugan ang kimkimin ang mga bagay na lumalason sa isipan.

   Kung hindi mo makayang bigkasin, makakaya mo namang sulatin. Ang tangi lamang na papel ng magsusulat ay huwag bigkasin ang anumang makakaya nating lahat na sabihin, kundi ang mga bagay na hindi natin magawang bigkasin. Isulat ang mga bagay na kailangang hindi malimutan.

  Pinakamasaklap na madama ng sinuman, dahil patuloy na bumabagabag ito sa kanya, ay ang kanyang nausyaming panulat. Hangga’t hindi niya naisusulat ang istorya ng kanyang buhay para mabasa ng kanyang mga iiwanan sa kanyang paglisan sa mundong ito--walang sinuman ang makaka-alaala sa kanya. Tungkulin ng bawa’t isa sa atin na kahit anuman ang narating natin sa buhay, kailangan malaman ito ng ating mga mahal sa buhay—upang tularan o hindi pamarisan.

  Ang mga dakilang Pilipino ay napakainam na pag-aralan ang kanilang mga buhay, Bawa’t mga inpormasyon na kanilang naisulat ay makabuluhang mabasa ng mga sumusunod nating henerasyon, dahil ang kanilang mga kataga ay bumubuhay sa ating pagka-bayani na sadyang likas sa ating puso. Ang maging makabayan. Ang mga pangungusap sa kanilang mga panulat ay tungkol sa pagiging tunay na Pilipino. 

   Ang mga kuwento at personal na istorya ay naghahatid ng mga inspirasyon at kawatasan para sa ikakaunlad ng diwa, ay kailangang isulat. Huwag payagan na ilipad ito ng hangin at tuluyang maglaho sa susunod pang mga henerasyon. Ano pa ang hinihintay mo, kumuha ng papel at bolpen at magsulat na!

Pakawalan na!

Hindi ka makakawala hangga’t hindi mo inaalpasan 

ang bumabalisa sa iyo.

Limiin ang mga ito: Ariin. Hawakan. Pigilan. Supilin. Tatakan. Talian, Dominahan; lahat ng ito ay pawang pagkontrol sa ibang tao. Subalit pakawalan ang mga ito, at kusang lalapit ang mga positibong bagay, tulad ng pang-unawa, pagmamahal, at pagmamalasakit. Marami ang hindi nakakaunawa na kapag kinokontrol mo ang anumang bagay, ikaw din ay kinokontrol nito. Walang bagay na hindi mo mapapansin kung hindi ka naaakit dito. Walang sinumang tao na makapagmamaliit sa iyo kung wala kang permiso. Kung dadamputin mo ang dulo ng isang patpat, kasama mo ring madadampot ang kabilang dulo nito. 

   Ang mag-akala ay masama. Hanggang wala kang mapaghahawakang katibayan, ang humatol ay malaking kasalanan. Pakawalan ang mga bagabag nang hindi ka magkakabag. Ang pagpapakawala ng mga bagabag ay katulad ng ibaba ang mga mabigat na bagahe na patuloy mong pinapasan. Hindi ka makakalis sa iyong kinalalagyan kung patuloy na tinatanggap mo ang lasong unti-unting kumikitil sa iyo. Lalo na sa mga tao na nakasakit sa iyo, kailangan na alpasan mo ang poot at kalimutan ang anumang bagay o sinuman, na huwag itong kasuklaman, huwag itong sisihin o hamakin. Bawa’t bagay o bawa’t tao na kinamumuhian mo ay patuloy na lumalason sa iyo. Kung nais mong palayain na ang bagay o galit, at kung nais mong makalimot, hindi mo magagawa pa na mamuhi kung tahimik na ang iyong budhi.

   Kung magagawa nating hayaan, pawalan, at magtiwala sa mga bagay na kusa itong magaganap gaya ng inaasahan, nang walang anumang pagsupil o pagkontrol sa kalalabasan ng mga ito, ay magagawa nating tamasahin nang higit pa ang mga sandali. Ang kaligayahang mula sa kalayaang idinudulot nito ay higit na kasiya-siya kaysa nararanasan.

   Ang pagpapalaya sa ligalig na pumipinsala sa iyong katinuan ay hindi nangangahulugan na wala ka ng sadyang pagtingin kaninuman, bagkus napatunayan mo sa iyong sarili na ang tanging tao na may kontrol at kapangyarihang na mapagbago ka ay tanging ikaw lamang.

   Alam mo ba? …na may mga tao na hindi matanggap na makita ang anumang pagbabago o kaunlaran para sa iyo. Patuloy ka nilang nakikita kung sino ka noon at kung saan ka nanggaling. Ang nakikita lamang nila ay ang mga kamalian at mga kabiguang iyong nagawa. At kung hindi pa rin nila maunawaan at tinatanggihan na hindi ikaw ang iyong mga kamalian at mga kabiguan, palayain mo na sila sa iyong sirkulo ng mga kakilala. Kung hindi mo ito gagawin patuloy ka nilang babatakin pababa upang maging katulad din nila. Bagama’t naging bahagi sila ng iyong kasaysayan, hindi naman sila bahagi ng iyong kapalaran.

   Iwasan gawin ang mga bagay nang dahil lamang sa iniisip ito ng maraming tao na kailangan mong gawin. Sapagkat sa bandang huli, mapapansin mo na isang kopya ka pala at hindi magawang patugtugin ang sarili mong musika nang hindi ipapaalam ito sa iba. Ang pagluha ay upang pawalan ang mga ligalig at pighating nararanasan. Ang meditasyon ay upang pawalan ang mga kalituhan na naghahari sa iyong isipan at ituon ang iyong atensiyon sa mga bagay na nagpapalaya at nagpapasaya sa iyo. At ang dasal ay isang pasasalamat upang pawalan ang iyong makataong pagpapahalaga.

   Bigyan ang iyong sarili na ipahinga ang isipan, pawalan ang anumang bumabalisa sa iyo at mag-aliw. Magpalaya at hayaan ang panahon ang siyang humatol ng tama.