Saturday, July 04, 2015

Madali ang Pumuna


May karapatan siyang pumuna kung tinataglay ng kanyang puso ang makatulong.

 Matapos sa kanyang sermon si pastor Karlo tungkol sa naiibang katangian na ipinagkaloob sa atin bilang regalong ispirituwal, siya ay sinalubong ng isang ginang sa may pintuan na nagpahayag, “Pastor, ako ay naniniwala na mayroon akong regalong katangian bilang kritiko. Mahilig kasi akong  pumuna ng mga mali sa aking kapwa.”

   Tumugon and pastor, “Natatandaan mo ba ang tao na binanggit sa parabol ni Hesukristo na pinagkatiwalaan ng pera?”Masasabi mo ba kung ano ang kanyang ginawa sa perang natanggap niya?”
   Opo,” ang sagot ng ginang, “lumabas siya ng bahay at ito ay ibinaon niya sa lupa para itago.” (basahin ang Mateo25:18).
   Napangiti ang pastor at magiliw na nagmungkahi, “Sige, umuwi ka na, at gawin din ito!
----------------
Kung ang pagpuna ay hindi ginawa nang may pagmamahal at may matapat na hangaring makatulong, ito ay malupit at nakapagwawasak ng pagkatao. Sa mga kataga sa Liviticus 19:17, “Makakatiyak ka na sasawayin mo ang iyong kapitbahay, at hindi mo tataglayin ang pagkakasala nang dahil sa kanya,” ay pinangunahan ng mga babala laban sa paghahasik ng paninirang-puri at kinikimkim na pagkasuklam.
   Sa mabuting pakikipa-relasyon, madaling madetermina kapag kailangan ang pagpuna at kapag hindi kailangan ang pagpuna. Ito ay nakabatay sa tatlong mga katanungan:
   1. Ang motibo ko ba para punahin ang isang tao ay may hangaring makatulong sa kanya?
   2. Mayroon ba akong plano na matapat kong harapin siya, at ganap na unawain?
   3. Sa gagawin kong pagpuna, ito ba ay para sa ikakalugod ng Diyos, o dahil nakasanayan ko na   
        at kinagiliwan ang maging kritikal sa iba?
   Kung ang lunggati mo ay makatulong, kung ang iyong mga motibo ay may pagmamahal at pagmamalasakit, at ang iyong hangarin ay malugod ang Diyos, ipagpatuloy ang pagpuna. Kung hindi naman, at nais mo lamang na malagay sa alanganin at mapahiya ang iyong kapwa, huminto at suriin ang sarili kung bakit tinataglay mo ang malupit at mapangwasak na katangiang ito.
   Ipinadala tayo sa mundong ito para magtayo at magtatag, hindi bumuwag at magwasak. Sa bawat bagay na ating ginagawa, tayo ba ay nagtataguyod o naninira, ...ang makatulong o makapagwasak?

Saturday, June 06, 2015

Ang Kaharian ng Langit

Minsan ay inanyayahan ni Raha Dimasupil ang kilalang pantas sa bundok ng Mariveles na dalawin siya sa kanyang kaharian sa bayan ng Bagak sa Bataan.
   Sa kanilang pag-uusap, nasambit ng raha, “Ako ay naiinggit sa iyo bilang pantas at banal na tao, ikaw ay kuntento na kahit sa mumunting mga bagay.” At dugtong pa ng raha, “Kahit simpleng okasyon lamang ay tila isang malaking piging na para sa iyo, lagi kang nakangiti kahit lahat ng nakapaligid sa iyo ay pawang nakasimangot sa problema. May simpleng pamumuhay ka ngunit mariwasâ sa lahat ng mga bagay sa kabundukan.”
   Napangiti ang butihing pantas, “Ako ang nararapat na mainggit sa iyo, o dakilang raha, bilang kuntento na sa mga karangyaan at kasaganaan kaysa akin. Masaya na ako sa musika ng mga ibon at mga kuliglig sa kagubatan; kasiyahan ko na ang tanawin ang mga nagnining-ning na mga bituin tuwing gabi; nalulugod ako sa mga lagaslas ng tubig sa mga ilog at mga talón; nakikiliti at nagagalak ako sa mga ihip at haplos ng hangin sa aking katawan sa mga kaparangan. May pagsilay ako ng araw sa maghapon at tinatanglawan naman ng buwan sa gabi, sapagkat nasa aking kaibuturan ang Kaharian ng Langit at ang Diyos ay nasa aking kaluluwa, subalit sa ganang iyo, mayroon ka lamang na kaharian sa bayan ng Bagak.”

   Bagamat nagitla ang raha sa tinuran, napatango ang ulo nito at naunawaan ang ibig tukuyin ng butihing pantas.

Sa Ikaanim na Araw

Mayroong grupo ng mga banal na pantas na nagtipun-tipon sa lungsod ng Balanga para talakayin ang katanungan kung bakit nilikhà ng Diyos ang tao sa ikaanim at huling araw bago Siya nagpahinga.
   Ang paliwanag ng punong-pantas, “Naisip Niya na simulan munang bubuin at organisahin ang buong Sansinukob, upang higit nating mapahalagahan ang Kanyang mga kamangha-manghang kapangyarihan.”
   Nagpahayag naman ang isang pantas, “Inunang nilikhà din Niya ang Dakilang Araw para silayan tayo ng pagpapala sa maghapon, at tanglawan ng Butihing Buwan sa magdamag.”
   Idinugtong ng isa pang pantas, “Nauna ding nilikhà ang mga kaparangan at kagubatan para liparan ng mga ibon at panirahan ng mga hayop, nilikhà rin ang mga karagatan at katubigan, at nilagyan ito ng mga nilalang na lumalangoy.”
   “At bakit sa ikaanim at huling araw lamang nilikhà ang tao?” ang magkakasabay nilang mga tanong, nang bumukas ang pinto at pumasok ang isang matandang babae na taga-Kupang, na hawak ang isang bendehado ng meryenda para sa mga pantas.
   Bakit hindi nating tanungin si Aling Entang kung bakit inihuli na likhàin ng Diyos ang tao.” Ang susog na isang nakanoot-noong pantas.
   Habang pinupunasan niya ng dimpô ang pawis sa kanyang sa noo, nakangiting nangusap si Aling Entang,Simpleng kasagutan lamang, “Dahil kung sakaliman na magmamataas tayo at magyayabang; ay maaala-ala natin na maging ang munti at hamak na lamok ay may kaukulang priyoridad sa pamantayan ng Maunawaing Diyos.”

  “Ay, siyanga pala,” ang sambit ng punong-pantas, “laging nasa huli at siyang may dominyon ang tao sa lahat ng mga nilalang sa mundo. Salamat, Aling Entang sa paala-ala mo.”

Ang Payong

Maging tag-araw o tag-ulan, nakaugalian na ng mga kababaihan natin ang magdala ng payong. Ginagamit din nila itong pananggalang kung may mabagsik na aso na humahabol sa kanila. Isang araw ng Linggo, bago pumasok ay iniwan ni Aling Entang ang kanyang payong sa may gilid ng pintuan ng kapilya tulad ng nakagawian niya.
   “Natanaw kita kangina mula sa bintana nang ikaw ay dumating,” ang pahayag ni pastor Mateo. Napansin mo ba kung ilang payong na ang naroon sa timbang kulay ube?”
   “Hindi ko man lamang napansin ito, pastor. Ano ba ang halaga pa nito kung ang nasa isipan ko ay ang manalangin sa araw na ito ng Linggo?”Ang may pagtatakang sagot ni Aling Entang.

   Magiliw na nagpaliwanag si pastor Mateo, “Sa buhay na ito, kung hindi mo mapag-uukulan ng pansin maging ang mumunting mga bagay sa iyong kapaligiran, kailanman ay hindi ka matututo ng anumang bagay. Alalahanin mo na yaong munting buhangin lamang ang nakakapuwing, at kapag pinagsasama-sama ang mga ito ay nakapagtatayo ng dambuhalang gusali. Upang magkaroon ng komunikasyon at ugnayan sa buhay, maglaan sa bawat sandali na ipukos ang iyong atensiyon sa kahalagahan nito—ito lamang ang sekreto upang ganap kang magising at hindi tuluyang makatulog sa takbo ng buhay.”

Tahakin ang Sariling Landas

Nakahanda po ako na iwanan ang lahat. Kung maaari lamang, tanggapin na ako bilang isang disipulo.” Ang pakiusap ng isang lalake sa punong-monghe at tagapamahala ng isang monasteryo.
   “Bakit ba nais mong maging disipulo?” Ang tanong ng isa pang monghe. Sa halip na sumagot ay ang lalake ang nagtanong, “Papaano ba mapipili ng isang tao ang kanyang landas na tatahakin?”
   Tumugon ang monghe, “Sa pamamagitan ng malayang kapasiyahan. Ang landas na nangangailangan ng malayang sakripisyo ay siyang tunay na landas.”
   Isang araw, sa pagmamadali ng monghe ay nabangga ng kanyang braso ang isang estante at mula dito ay nahulog ang isang mamahaling florera, sa isang iglap ay nasalo kaagad ito ng kasamang lalake, ngunit sa pagbagsak nito ay nabali ang isa niyang brasò.
   “Anong sakripisyo ang higit na mahalaga, ang makitang nabasag ang florera o ang mabakli ang brasò sa pagnanasang iligtas ang florera sa pagkabasag?”
    “Hindi ko po alam,” ang tugon ng lalake.
   “Kung gayon, huwag subukang gabayan ka ng pagpili sa pamamagitan ng sakripisyo. Ang sariling landas ay pinipili ng ating kapasidad na kusang hayaan ang bawat nating hakbang na maging malaya nang walang anuman ligalig habang tayo ay naglalakad.”
   Ano po ang ibig ninyong sabihin? ang may pagtatakang nasambit ng lalake.
   “Sa buhay, hayaan mong maging malaya ka sa pagpili nang walang isinasakripisyong kapasiyahan na maglilito sa iyo upang hindi ka maligaw sa landas na iyong tinatahak.”

Mga Paala-ala:
   Kailangan nating limutin ang ating iniisip kung sino tayo, para magawa nating kilalanin kung sino tayong talaga.
   Sa matinding pagnanasa nating makarating kaagad, madalas nating nakakalimutan ang pinakamahalagang bagay, ang tamasahin ang ating paglalakbay.

   Kailangan ng tao ang pumili at magpasiya, hindi basta na lamang tanggapin ang kanyang kapalaran.

Pagkakaiba ng Galit at Pagmamahal

Isang maestro ang nagtanong sa kanyang mga disipulo:
Bakit tayo humihiyaw kapag nagagalit? Bakit ang mga tao ay nagsisigawan sa isat-isa kapag sila ay nanggagalaiti na?’ Kung nasa tama ang katwiran mo, bakit kailangang ihiyaw mo pa ito para maunawaan ka?’ Dahil ba hindi ka nakakatiyak kung tama nga ito?”
   Ilang sandaling nag-isip ang mga disipulo, at isa sa kanila ang tumugon,,“Dahil nalimutan nating maging mahinahon, kaya nga naging marahas tayo at sumisigaw pa upang higit na maintindihan!”
“Kung gayon,” ang pahayag ng maestro, ‘bakit naman kailangan pang sumigaw kahit na kaharap mo lamang ang kausap?’ Hindi ba higit na mapayapa kung mahina ang boses dahil magkatabi lamang kayo?’ Bakit kailangan pang sigawan ang kaharap kapag ikaw ay nagagalit na?”
   Marami pang mga kadahilanan ang ipinaliwanag ng mga disipulo, subalit isa man ay hindi nakatugon at ikinagalak ng maestro.
Sa bandang huli siya ay nagpaliwanag:
“Kapag ang dalawang tao ay nagagalit sa isa’t-isa, ang kanilang mga puso ay magkalayò at malaking agwat ang pagitan. At halos hindi na magkakilala. Para mapaglapit ang kanilang mga puso, kailangan magsigawan sila para magkarinigan ang bawat isa. Kapag lalo silang nagagalit, kinakailangang ihiyaw nila nang buong lakas ang kanilang mga boses para tumagos sa kanilang mga puso dahil sa malaking distansiya nito sa isa’t-isa.”
Matapos ay may nagtanong sa maestro:
“Papaano naman kung may dalawang tao na nagmamahalan?” Nakangiting nagpahayag ang maestro,Hindi sila nagsisigawan, sa halip, mahinahon at magiliw silang nag-uusap, at madalas, sila’y nag-aanasan na lamang, bakit? Sapagkat ang kanilang mga puso ay magkalapit. Ang distansiya o agwat sa pagitan ng kanilang mga puso ay manipis at halos walang puwang.”
At sa huli ay idinugtong pa ito:

“Kapag sila ay nagmamahalan nang higit pa sa isa’t-isa, ano ang nagaganap?’ ‘Hindi na sila nag-uusap, mga bulong na lamang kapag magkadikit at magkayakap sila sa pag-ibig. ‘Sa kalaunan, hindi na nila kailangan pa ang magbulungan, tinititigan nila ang isa’t-isa at hinahayaang mag-usap na lamang ang kanilang mga puso. Ganito kung papaano tahasang magkalapit ang dalawang tao kapag sila ay wagas na nagmamahalan sa isa’t-isa.” 

Lasing sa Kapangyarihan

Isang makapangyarihang engkangto ang nagnais na wasakin ang buong kaharian, winisikan niya ng mahiwagang pulbos na nakakalasing ang balon ng tubig na kung saan lahat ng mga tao na nasasakupan ng kaharian ay kumukuha ng kanilang maiinom. Lahat ng makainom nito ay nalalasing at nababaliw.
   Kinabukasan, ang buong populasyon na uminom sa balon ay nabaliw, ngunit hindi kasama ang hari at ang pamilya nito, dahil nakapag-imbak ito ng sapat na maiinom na tubig. At hindi nagawang lasunin ito ng engkangto.
   Nabalisa ang hari at pinilit na kontrolin ang sitwasyon sa pamamagitan ng magkakasunod na mga kautusan na nag-uutos na maisaayos ang seguridad at kalusugan ng publiko.
   Ang mga kapulisan, ang militarya, at mga inspektor na magpapatupad sana ay nakainom din ng may lasong tubig ay mga lasing at mga baliw na. At naisip nilang ang mga kapasiyahan ng hari ay walang katuturan at ipinasiya nilang huwag itong sundin.
   Nang malaman ng lahat ng nasasakupan ng kaharian ang mga kautusan, natiyak nilang nababaliw ang hari kung kayat nagpapatupad ito ng mga walang saysay na mga kautusan. Nagkaisa silang nagmartsa patungong palasyo at matinding tinuligsà ang hari na magbitiw na sa trono.
   Sa matinding panlulumó, naghanda ang hari para bitiwan na ang trono at lisanin ang palasyo, ngunit pinigilan siya ng reyna, at nagpahayag na; “Halika, magpunta tayo sa balon ng tubig at uminom din, nang sa gayon ay maging katulad din tayo nila.”
   Ang hari, ang reyna at mga pamilya nito ay uminom din ng tubig na nakakalasing at nakakabaliw. At matapos ito, ay nagsimula silang magdiskursó, magtawanan, at magdaldalan ng walang katuturan sa maghapon. Madaling kumalat ang balita sa buong kaharian, at ang mga tao ay nagsimulang manumbalik ang pagtitiwala sa hari; ngayon na ang hari ay nagpapamalas ng kawatasan, bakit hindi natin siyang payagan na magpatuloy na maghari sa ating bansa?

   At ito nga ang naganap, sa isang kaharian na kung tawagin ay Pilipitnas

Depende sa Iyo

“Lolo, papaano ko ba malalaman kung mali o tama ang pasiya ko?” ang tanong ng nababalisang apo.
“Simpleng kasagutan lamang, aking apo,” ang tugon ni lolo, “Kapag nakaramdam ka ng lungkot, hapdi, at panghihina sa iyong puso, ito ay mali. Subalit kung nagagalak ka at may ligaya kang nadarama at lumalakas ang iyong pakiramdam, ito ay tama. Kung ano ang nagpapatibok sa iyong puso, doon ka mamalagi.”
   “Pero lolo, kung may nais akong tamang desisyon, papaano ko ito susundin?” ang pangungulit ng apo.
   “Lumapit ka dine sa tabi ko at may ikukuwento ako sa iyo.” Ang itinugon ng lolo.

Buhay ba ang Ibon?
Matatapos na sa pagsasanay ang binata, at kailangan na niyang magsulit sa maestro. Katulad ng magagaling na estudyante, kailangan niyang hamunin ang maestro para lalong humusay ang paraan niya sa pag-iisip. Nakaisip siya ng pakaná; nanghuli siya ng munting pipit at kinulong niya ito sa kanang kamao at nagtungo siya sa kanyang maestro.
   “Maestro, ang ibong pipit ba na nasa loob ng aking kamao ay buhay pa o patay na?”
Ang plano ng binata ay ganito; kapag ang sagot ng maestro ay “Patay na! bubuksan niya ang kanyang kamao upang lumipad at makatakas ang ibon. Subalit kung ang magiging sagot ng maestro ay Buhay pa! Sisimulan niyang higpitan ang pagkimis ng kanyang kamao para ligisin at tuluyang patayin ang ibon; sa mga paraang ito, ang maestro ay magkakamaling sumagot ng tama alinman ang piliin niyang kasagutan.
   Dahil siya ay isang maestro, ito ang kanyang naging kasagutan:

   “Aking mahal na estudyante, ang tamang sagot ay depende sa iyo,” ang mahinahon na tugon ng maestro.

Napaglimi Ko Ito

Sa aking pag-iisa at binubulay-bulay ko ang mga sitwasyong nalalagay ako sa alanganin, kinakapa ko sa aking mga karanasan kung bakit naganap ito at kung papaano ko ito nagawang maiwasan. Madalas, narito ang mga kawikaan na nagsilbing gabay upang hindi ako mapahamak.
1- Kilalanin na ang mga tao ay siyang nasa dulo ng anumang pagsisikap, at hindi ginagamit bilang mga kadahilanan para makamtan ang mga naisin mo.

2-Siya na malupit sa mga hayop ay nagiging lapastangan at suwail sa kanyang pakikipag-ugnayan sa iba. Madaling kilalanin ang puso ng tao sa kanyang ginagawang pagtrato sa mga hayop. Lalong higit pa doon sa mga tao na mababa ang kalagayan sa buhay kaysa kanya.

3-Sa batas, ang isang tao ay maysala kapag nilabag niya ang karapatan ng iba. Sa moralidad o etika, siya ay nagkasala kung iniisip niyang gagawin niya ito. Manindigan nang naaayon sa iyong prinsipyo ng aksiyon upang maingat ito na magawang batas para sa buong sangkatauhan.

4-Bawat bagay na nakapag-iirita sa atin tungkol sa iba ay dinadala tayo na maunawaan natin ang ating mga sarili. Anumang nakikita natin sa iba ay siyang repleksiyong nagaganap mula sa ating mga isipan.

5-Ang kawalan ng pasasalamat ay siyang panuntunan ng mga lapastangan, mga suwail at mga taksil. Sapagkat walang puwang ang pasasalamat sa kanilang mga puso; dahil punong-puno ito na mga kabuktután upang patuloy na makapaminsalà sa iba.

6-Ang agham ay orginasadong kaalaman. Ang kawatasan ay organisadong buhay. Subalit ang pagkukumbaba  ang maganda at mabuting pakikitungo sa kapwa.

7-Hanggat hindi mo nalalagpasan ang ngitngit ng impiyerno sa iyong simbuyó, kailanman ay hindi ka magwawagi. Nasa nag-uumalab na pagnanasà lamang tahasang nakakamit ang mga lunggati sa buhay.

8-Ang metapisika ay isang madilim na karagatan na walang mga dalampasigan o parola, na kinalatan ng samutsaring mapangwasak na mga pilosopiya. Manindigan lamang doon sa mga prinsipiyo na may pagkakaisa, nakakatulong, at nakapag-papaunlad ng sambayanan.

9- Upang ganap na maging ikaw, kailangan ang patuloy na pagkilos. Bagamat ang pagkilos ay tanda ng walang katahimikan ng isipan, ang perpetwal na kapayapaan ay para doon lamang sa mga nakahimlay sa sementeryo.

10-Ang moralidad ay hindi sadyang doktrina kung papaano magagawa natin na maging masaya, kundi kung papaano magagawa nating magpahalaga at lubusang maging maligaya.

11-Kung minsan, iniiwasan ko ang masyadong kaalaman, para magkaroon ako ng puwang na maniwala. Sapagkat walang imposibleng bagay sa tao na may paniniwala.


12-Hindi kagustuhan ng Diyos na basta na lamang tayo maging masaya, kundi ang gawin nating maging masaya sa tuwina. Nilikha tayo na kawangis Niya, nararapat lamang na tayo ay maging mabuti, mapagmahal. at uliran; mga katangiang kusang umiiral sa ating mga puso kung tayo ay nananatiling masaya. 

Magdibersiyon Tayo

Minsan ay dumalaw ang isang binata sa monasteryo ng mga monghe. Nais kong maging isang monghe, kaya lamang, wala akong natutuhan sa takbo ng buhay. Kasi, sa buong buhay ko, pawang paglalaro ng chess ang itinuro ng aking ama sa akin. Hindi man lamang ako nakabanaag ng kamulatan sa buhay. At sa lahat ng ito, napag-alaman ko na lahat ng laro at mga paligsahan ay makasalanan. Dahil marami ang natatalo kaysa nananalo.”
   Umiiling na nagpahayag ang isang monghe, “Masasabing makasalanan ang mga laro ngunit nagsisilbi silang mga dibersiyon, at sino ang nakakaalam, maging ang monasteryong ito ay kailangan ang munting dibersiyon.”
   Dumating ang punong-monghe at nagpakuha  ng chess board, nag-utos siya sa isang monghe na makipaglaro sa binata. Subalit bago umpisan ang laro, nagbigay siya ng panuntunan:
   “Bagamat kailangan nating magdibersiyon, hindi natin pinapayagan ang bawat isa na maglaro ng chess hanggat gusto niya. Kaya nga, ang kailangan lamang natin ay mahuhusay na manlalaro sa paligsahang ito.” Bumaling ang punong-monghe sa binata, “Ito ang kasunduan binata, kapag tinalo mo ang katunggali mong monghe, ay lilisanin niya ang monasteryo at ikaw ang papalit sa kanyang iiwanang posisyon dito.”
   Seryoso ang punong-monghe. Naramdaman ng binata na siya ay makikipaglaro sa buhay ng monghe, at nagsimulang pawisan siya ng malamig, at ang chess board ay naging sentro ng kanilang mundo.
   Nagsimula ang monghe ng mga maling pagsulong. Mabilis na umatake ng pagsulong ang binata, ngunit nang masulyapan niya ang banal na anyo sa mukha ng katunggaling monghe; sa isang iglap, sinimulan niyang imali ang kanyang mga pagsulong. Ang intensiyon niya ay magwagi ang monghe. Higit na mabuti pa sa kanya ang matalo, kaysa matanggal sa posisyon ang monghe na nakakatulong sa sambayanan.
   Nasa tagpong ito nang biglang ibuwal ng punong-monghe ang mga piyon at itaob ang chess board.

   “Ibayo ang iyong natutunan kaysa naituro sa iyo!” ang pahayag nito, “Buong gilas mong naipakita kung papaano ang pokus ng atensiyon at disiplina mo  sa iyong sarili na manalo,  may kapasidad kang makipagtagisan ng talino kung nanaisin mo lamang.’ ‘At bukod-tangi pa dito, mayroon kang malasakit, at may kakayahan kang magsakripisyo alang-alang sa ulirang adhikain. Maligayang bati para sa iyo! Sapagkat ang sekreto ng buhay ay ang malaman kung papaano maibabalanse ang disiplina nang may pagmamalasakit.”

Pinakuluang Palaka

Ipinapakita ng mga pag-aaral sa mga laboratoryo na ang palakà kapag inilagay sa isang batyà na may tubig  mula sa sapà, siya ay mananatiling buhay habang pinakukuluan ang tubig sa batyà. Habang unti-unting umiinit ang tubig, walang anumang reaksiyon ito sa palakà at ito ay mamamatay lamang kapag nagsimula nang kumulò ang tubig.
   Sa kabilang tagpo, kung ang buhay na palaka ay ihahagis sa katulad na batyà at may kumukulong tubig, sa isang iglap, mabilis itong tatalon para makaligtas. Mapapasò siya ng kumukulong tubig ngunit buhay siyang lumuluksó palayo sa batyà.
Nakasulat ito: Sa ating pagtunghay sa buhay, maitutulad tayo sa pinapakuluáng palakà. Hindi natin napapansin ang mga pagbabago sa kapaligiran at maging ang ating mga sarili. Kadalasan, iniisip natin na anumang bagay ay mabuti, o anumang masamà ay lilipas din, at panahon lamang ang makapagsasabi sa bandang huli kung kaligayahan o kapighatian ang ating tinutungò.
   May ilan sa atin, bagamat nasa huling yugto na ng kanilang mga buhay ay patuloy na inaapuyán ng mga  suliranin at mga maling paniniwala. Hindi pa nila magawang magbago, higit pa nilang mamatamising mamatay nang nakapalupót sa kanilang mga leeg ang mga baluktót nilang katwirán.
   Ang iba naman, kahit patuloy sa pagtabà ay hindi maawat-awat sa katakawan. Hanggang sa maging sakitin at ito ang maging dahilan ng kanilang kamatayan. Mayroon ding malakas magsigarilyo at uminom ng alak, na nagsimula sa isa, naging dalawa, at hanggang sa dumami na bilang bisyò at kahumalingan na ito, at sa kalaunan ay siyang pumapatay sa kanila.
   Doon sa mga tao (mga pinakuluáng palakà), ay may paniniwala na ang susi ay manatili sa tungkulin, maghintay, at patuloy na umasà. Higit na mabuti para sa kanila ang sumunod at huwag makialam kaysa masangkot at maparusahan. Hindi kataka-taka na gawin silang mga palabigasán at gatasán sa kanilang pagbabád sa tubig nang walang pakiramdam.

   Subalit doon sa lumulundag at sinasagpáng ang bawat oportunidad, umiiral sa kanila ang kalidad at kakayahan, pagsisikhay, at pagtupad sa kanilang mga pangarap.

Thursday, May 28, 2015

Kilatisin nang Magising

Alamin kung papaano suriin ang isang tao. Ang kabatiran ng nagsusuri ay kasukat lamang ang reserbasyon ng sinusuri. Sinasagot at itinatama lamang natin ang ating konklusiyon sa ating mga nakikita sa kaharap at madalas nating nakakalimutan na makiramdam kung ano ang ipinapahiwatig ng ating mga puso. Bihira nating pakiramdaman ang ating mga intuwisyon kung saan tayo dinadala ng mga ito. Maging gising at kumikilatis hindi lamang sa kausap, bagkus maging sa mga kaganapan sa iyong paligid.
   Higit na mahalaga na malaman natin ang komposisyon, karakter at mga asal ng isang tao. Dahil nasa kanyang mga pagkilos at mga kagawian makilala kung sino siyang higit, at hindi sa kanyang mga sinasabi o ipinapangako.
   Marami ang mahusay na magsalita at mapalabok ang mga kataga, mayroon ding matatamis kung sumuyo at manghalina. At may mga katangiang nakakagiliw at lumilibang sa iyo, subalit sa lahat ng mga ito, huwag kalimutan ang iyong sariling-bait o kapakanan. Sapagkat sa isang kurap lamang, magagawa nilang ipagbili ka nang harapan o dukutan ng nakadilat ang iyong mga mata.
   Kung ang mga metal ay nakikilala sa kanilang mga bigat at kinang. Ang mga tao na may imbing hangarin at pagsasamantala ay makikilala sa kanilang mga ugoy at sulsol, dahil nasa kalidad ng kanilang mga pangungusap kung ano ang tunay na nilalaman ng kanilang mga puso at isipan, Sa tagpong ito, kailangan ang ibayo at mabisang pag-iingat, ang pinakamalinaw na obserbasyon, ang matalas na pang-unawa, at ang pinaka-kritikal na paghatol. Sapagkat, kapag naging pabaya ka sa mga bagong kakilala o kasama, magagawa ka nilang iduyan at mangarap ng kalangitan habang dinudukutan nila ang iyong lukbutan.

May Puwing Ka ba?

Isang katalinuhan ang malaman kung papaano pitasin ang hinog na bunga sa isang mabungang punong-kahoy. Sapagkat ang mga bunga bagamat mula sa iisang puno; karaniwan na ang may mura, manibalang, at may sira o bulok na; kahit dumilaw na ang balat nito. Gayundin kung may mahusay kang punla o buto ng halaman na itatanim; kailangan ding may kaalaman ka sa uri ng masaganang lupa na pagtataniman. Anupat marami kang gagawing mga tamang hakbang upang makatiyak ka ng magandang kalalabasan.
   Ang matalinong tao ay nababatid ang halaga ng bawat bagay, sapagkat kinikilala niyang mahusay na panuntunan ang kilatisin muna ang kahalagahan ng bawat bagay kung ang mga ito'y makakatulong at makapagpapaunlad sa kanynag kapakanan.
   Ang mga palalo at mga hangal lamang ang walang mga pakialam at umiiwas na pagmalasakitan ang bawat bagay. Para sa kanila, isang pag-aaksaya lamang ito ng kanilang panahon at walang saysay. Sila ay mga yagit at mga pabigat sa lipunan; walang kabatiran kung ano ang makabuluhan at makakabuti. At sa kanilang walang katiyakang mga kapasiyahan, madalas silang mga napapahamak.
   Hindi nila alintana, na nasa mumunting bagay lamang nagsisimula ang lahat. At ang bawat bagay ay may kanya-kanyang kahalagahan. Kung hindi ka maingat at may pagpapahalaga sa mga munting bagay; bahagi na ng iyong buhay ang laging may puwing sa iyong mga mata.

Matalino at Magaling Daw

Sa mga umpukan, hindi nawawala ang bida o laging nauuna sa mga pagbabalita. At higit pa dito, yaong mga 'matatalino at magagaling daw' na laging sinusunggaban at sinasahod ang bawat paksa. Anupat sa bawat pahayag, mayroon silang mga kasagutan, mga kaukulang inpormasyon at mga paliwanag. Mapilit sila na maging sentro at may kontrol sa bawat talakayan.
   Marami ang naiirita at nanggagalaiti sa ganitong uri ng pagkakatao na patuloy ang mga pagpuna, mga mga pakikialam, at mga pagtuturo na nagsisilbing sermon sa mga nakakarinig. Sa halip na may malayang talakayan, na kung saan ang bawat isa ay nakapagbibigay ng kanyang opinyon na kapupulutan ng magagandang aral, nauuwi ito sa matinding pagkainis at nakakubling galit na sa kalaunan ay nauuwi sa alitan pa.
   Higit na mainam muna ang makiramdam, magiliw na makinig, at bukas ang isipan na umuunawa; kilatisin ang mga kausap, bago ibukas ang bibig at ikuwento ang laman ng iyong isipan sa bawat umpukan. Isang mahapding kapahamakan ang ipangalandakan at iparada sa mga kaharap kung sino ka, ipagyabang ang iyong mga katangian at mga nagawa, kung hindi naman ito itinatanong at walang kinalaman sa mga pinag-uusapan.
   Hindi maitatanggi na lahat tayo ay may kanya-kanyang pinapasan na bagahe o mga suliranin sa ating buhay. At sa bawat umpukan, lalo na sa harap ng mga kaibigan, nakaugalian na natin ang ibulalas ang ating mga karaingan sa paghahanap ng mga kasagutan kung ang ating direksiyon sa buhay ay nasa tama o maling landas. At magkabilang sampal sa ating mukha kapag may isang tao na kumikitil at kumokontrol na maipahayag ang ating mga saloobin para maibsan kahit munti man ang ating mga kapighatian.
  

Kaaway na Lihim

Kung minsan, bagamat iniiwasan at pilit nating sinusupil ang humatol, may mga pagkakataon at mga sitwasyon na kailangan nating pangalagaan ang ating mga sarili upang hindi tayo mapahamak. Binanggit ni Francisco Balagtas: "Kung sa iyong pagdating ay may lumapit at may pakitang-giliw, pakaasaha't ito ay kaaway na lihim." Walang sinumang tao ang lalapit sa iyo at ihahandog ang kanyang sarili, panahon, kayamanan, at mga kaaliwan nang walang sapat na mga kadahilanan. Lalo nang higit pa doon sa mga bagong kakilala, mga kasamahan, at mga nakasabay lamang sa buhay. Kapansin-pansin ang kanilang marubdob na pag-iistima, mga gayumang panghalina at mga palabok sa kanilang mga pananalita. Pagpapatunay lamang ito, na manatiling gising ka at maingat sa kanilang paimbabaw na mga asal at nakatagong mga intensiyon.
   Suriing ganap ang kausap kung sobra at kahina-hinala ang atensiyong iniuukol niya sa iyo, sapagkat sa normal at karaniwang tao, ang isang pagkilos na mapalabok, labis kung pumuri at kalakip ang mga regalo na hindi mo naman hinihingi, ay maitutulad sa isang patibong. Ang mga hakbangin at mga regalo nito ay mistulang mga pain upang ikaw ay lituhin, silawin, at hulihin.
   Marami ang uri ng mga tao; bagamat tayong lahat ay magkakatulad sa maraming bagay, tayo naman ay magkakaiba ang mga pananaw at mga saloobin sa buhay. Lahat tayo ay may kanya-kanyang hindi nakikitang suot na salamin sa mga mata. At ang mga ito ay may kanya-kanyang kapal o grado. Hindi mo magagawang isuot ang salamin ng iba at makita nang ganap ang mga bagay dahil hindi ikaw siya, at siya ay hindi ikaw.
   Nasubukan mo na bang magsuot ng salaming may grado na hindi nakasukat sa iyo? Hindi lamang sa malabo ito kundi pasasakitin pa ang iyong ulo. Huwag paakay sa mga bulag nang hindi ka madapa at mapahamak. Sa buhay; may mandaraya at may nagpapadaya; may masipag at may maagap; may masinop at may pabaya. Manatiling gising upang matiyak at mapaghandaan ang mga kaaway na lihim.

Tanging Ikaw Lamang

Isang katalinuhan na maging wagas mong kaulayaw ay iyong sarili, sapagkat sa lahat ng sandali, lagi mo itong kasama at kailanman at saanman ay hindi ka nito iiwanan. Ang tao na buong puso at kaluluwa na laging nakatuon sa kanyang sarili ay maihahalintulad sa isang moog o tanggulan na hindi magigiba at madudurog ng sinumang sasalakay sa kanya.
   Matalinong pinapangalagaan niya ang kanyang pangalan, integridad, at reputasyon. At bilang kinatawan ng kanyang angkan, pinaglilimi niya ang kanyang mga hakbang kung ang mga ito ay patungo sa makabuluhang mga bagay at makapagpapaunlad sa kapakanan ng kanyang pamilya na pinagmulan (mga magulang at mga kapatid); kanyang pamilya na binuo (asawa at mga anak); at pamilyang itinatatag (mga kaibigan).
   Naging panuntunan na niya kapag may nakakasabay siyang tao sa paglalakbay sa buhay at nahalina siya sa kahanga-hangang mga katangian nito; pinapamarisan niya ang ulirang buhay nito. Subalit doon sa mga nakikita at nananaranasan niyang mga kabuktuan at pagsasamantala ng ibang tao, mabilis niyang sinusuri ang kanyang budhi kung bakit naliligalig siya tungkol dito. Bukal sa pusong ipinapahayag nang tuwiran ang pagpuri at pasasalamat, ngunit kritiko at pumupuna nang palihim.
   Pag-aralan na magtiwala at asahan ang sarili lamang, iwasang maging kopya ng iba, sapagkat walang higit na makakatulong at daramay sa iyo nang wagas at dalisay sa lahat ng sandali kundi ang iyong sarili lamang. Tanging ikaw lamang at wala ng iba pa.
  

Saturday, April 25, 2015

Matamang Pananalig

Isaayos ang mga bagay na may makabuluhang kakahinatnan.

“Doon sa mga sumusunod sa kawastuan at kaawaan ay matatagpuan ang buhay, katumpakan at kadakilaan.”  Mga Kawikaan 21:21

Ang tahakin ang landas ng pananalig ay hindi madali at maayos. Sa katotohanan, batbat ito ng mga balakid at mga pagsukò. Ang mga pakikibaka at kaakibat nitong mga suliranin na susuungin ay sadyang napakahirap at nakapagpapahina ng kalooban. Kailangan lamang na tratuhin ang mga yugyog at untog nito bilang positibong mga paalaala at pagsubok upang arukin kung tunay at dalisay ang nasa iyong puso.
   Ang pananalig ay pagsasaayos ng mga bagay na umaalipin at naglalayo sa iyo sa liwanag, ay kailangang mawakasan na. Hanggat patuloy na nakapikit ang iyong mga mata at matigas na ipinaglalaban ang iyong mga maling paniniwala sa tunay na kahulugan ng buhay, patuloy din ang kapangyarihan ng kadiliman sa pagbulag sa iyo para alipinin ka habang-buhay.

   Huwag matakot at maligalig sa mga yugyog at untog sa buhay, bahagi ito ng patuloy na paggising sa iyo para magbago at tahakin ang tamang landas na nakalaan para sa iyo.


Tunay na Kaligayahan

Anumang ating iniisip, ito ang ating gagawin at lilikhà ng ating kaganapan.

Upang mapanatilì ang hindi nagbabagong katamisan ng pakiramdám at mapayapang isip, isaisip lamang ang mga kaisipang dalisay at magiliw, at maging masaya sa tuwinà sa lahat ng pagkakataon, --ang ganitong pinagpalà na mga kundisyon na kalakip ang kagandahan ng pagkataó at pagdadala ng buhay ang siyang nararapat na pagtuunán ng lahat, at lalung-lalo na doon sa mga nagnanais na mabawasán ang kapighatiáng umaalipin sa mundo.
   Sinuman na mabigong itaás ang kanyang sarili sa ibabaw ng kagaspangán, kalaswaán, at kapanglawan, siya ay sadyang nalilihis sa tamang daan at nasasadlàk sa pagdadalamhatì. Hanggat patuloy na inaaliw niya ang kanyang sarili sa mga negatibo at nakakalasong mga pag-iisip, mga haka-haka at mga pag-aakalà, kailanman ay hindi niya magagawang makatakas sa bilangguan ng pagdurusá. Mistula siyang nakalublob sa kumunoy at unti-unting lumulubog upang hindi na makaahon pa.

   Subalit siya na patuloy na nabubuhay na may mabuting pakikitungò kahit kangino, umuunawà at hindi lumilihis sa matuwid na daan, siya ay mananatiling maligaya. Sa bawat araw, patuloy na nangingibabaw ang kanyang ulirang pagkatao, nananatiling mapayapa at malaya sa mga pagdurusá.


Hinog na Bunga

Anumang bagay kapag hinog na, makakatiyak ka sa taglay na kalidad nito.

Ang matamis at masayang pakiramdam ay maitutulad sa isang hinog na prutas, maging mangga o ubas man ito. Isa itong hinog na karanasan at kawatasan na nagpapaypay ng halimuyak at impluwensiya sa mga nakakaamoy at laging nagpapasaya sa mga pusong mapanglaw. Marami ang hindi nakakabatid na ang pagiging magiliw, masigla, at masayahing tao ay nakakahalina at nakakahawà. Tulad ito ng isang batu-balani na umaakit upang dumikit ang may katulad na kaisipan. Subalit itinataboy yaong mga salawahan, mapag-balatkayo at mga kaaway na lihim.
   Ang ating kapaligiran kailanma’y hindi balakid at mahirap na pakisamahan. Anumang suliranin na nakakaharap natin ay isang paghamon upang tayo ay tulungan na may matutuhan para maging matibay at matatag na matupad ang ating mga pangarap. Ang mga ito ay mga leksiyon na kailangang maipasà, para makaahon sa kinalalagyan. Hindi sa pag-iwas o pagtakas kundi sa pagharap at pakikibakà, tayo ay natututó, tumatalino, at nahihinog.

   Kung sakalimang kinahumalingan na ang umiwas kapag naiipit o nahihirapan, hindi ang kapaligiran o sinuman ang may kasalanan, bagkus humarap sa salamin at unawain ang taong nakatingin, dahil ito ang sanhì  kung bakit ka lugamì at patuloy sa pamimighatì. Kailanman ay hindi ka mahihinog at magiging perlas kung patuloy na sarado ang iyong isipan at ayaw tumanggap sa reyalidad na nagaganap sa iyong kapaligiran. Sa halip na umunlad patuloy ang iyong pag-urong at pagkapanis. Imulat ang mga mata sa katotohanan kung nais ng mga pagpapala.

Mga Lason sa Isipan

Hanggat inaaliw mo ang mga paniniwala na lumalason sa iyo, makakatiyak ka sa habang-buhay na pagdurusà.

Kawalan ng pag-asa, karaingan, pagkabalisà, at reklamó, pagpunà, paninisi, pakikialam, pagkondena, at mga paghihimutok sa buhay – ang mga ito ay tahasang paglason sa katinuan ng isipan. Sa patuloy na pagkahumaling sa kaisipang tulad ng mga ito, hindi kataka-taka na kasunod nito ang malulubhang mga karamdaman patungo sa kamatayan. Isa itong indikasyon ng maling mental na kundisyon, at doon sa mga dumadanas nito, kailangang lubayan na at iwasang aliwin pa ang mga sarili sa kahibangang ito. Sapagkat isa itong kanser na siyang unti-unting papatay sa sarili.
   Ang mundo ay patuloy sa pag-ikot, ang araw ay patuloy sa pagsilay, ang gabi ay patuloy sa paghimlay, anupat kahit huminto ka at anuman pa ang iyong gawin, ang mga ito ay hindi ka hihintayin. Marami tayong kailangan sa mundong ito, ngunit hindi kasama ang mga kasawian at kapighatian para pahirapan ka. Ang kailangan at siyang nararapat ay tahasang harapin at tamasahin ang kasiglahan, kagiliwan, at kasiyahan.
   Hintuan na ang kahangalan sa pagpapahirap sa sarili ng mga kapanglawan at mga karaingan sa buhay. Iwasan na ang mga daing at mga reklamo; takasan na ang mga paghihimagsik at kawalan ng pag-asa, tapusin na ang mga kabuktutan ng iba at magsimula nang mabuhay na malaya mula sa mga kamalian, mga kabiguan, at mga kapalaluan para lamang masunod ang mga kagustuhan ng iba.

   Kung nais mo ng katotohanan, maging totoo at tunay ka sa iyong sarili, at ang lahat sa iyong kapaligiran ay aayon sa iyo. Kung may paggalang ka sa sarili, ikaw ay igagalang din ng iba. Maging masayahin ka, at lahat ng nakapaligid sa iyo ay magiging masaya. At doon sa ayaw makisama sa iyo, hanggat maaga pa, ay iwasan na sila. Dahil naghahanap sila ng kanilang kauri para malunod din na katulad nila, wika nga,“Misery loves company.” Magagawa mong baguhin ang lahat ng bagay sa iyong paligid kung magagawa mong baguhin ang iyong sarili.


Kilalanin ang Sarili

Makakabuting alamin natin muna ang ating mga sarili, kaysa simulang makialam sa iba.
Isang maestro karpintero na kasama ng kanyang mga katulong ang naisipang akyatin ang bundok ng Mariveles sa lalawigan ng Bataan, sa paghahanap ng troso na magagawang tabla. Nakakita sila ng dambuhalang punong-kahoy; kahit na maghawak kamay ang limang katao at paikutang yakapin ang puno hindi pa rin nila mapagdugtong ang mga dulo ng kanilang mga kamay. Sadyang nakakalula ang laki ng puno at halos maabot na ang ulap sa pinaka-tuktok nito.
   “Huwag na nating pag-aksayahan pa ng panahon ang punong ito,” ang utos ng maestro karpintero. “Mauubos ang ating oras, at kailanman ay hindi natin mapuputol at maibubuwal ang puno na ito. Kung nais nating gumawa ng bangka; sa laki at bigat ng punong ito, tiyak lulubog lamang ang bangka. Kung ang gagawin naman natin ay gusali, kailangang tibayan nating maigi ang mga dingding, bubungan, at mga haligi para lalong tumibay. Iwanan na natin ang punong ito, dahil kung ito ang ating uunahin, wala tayong matatapos.”
   Nagpatuloy sa paghahanap ng kailangang troso ang grupo, nang magpahayag ang isang kasamahan, “Sayang naman ang malaking puno na iyon kung walang kabuluhan kahit kanino.”
   “Diyan ka nagkamali,” ang pakli ng maestro karpintero. “Ang punong-kahoy na iyon ay tunay sa kanyang naging kapalaran. Kung siya katulad lamang ng iba, matagal na siyang naputol at naging troso. Dahil may naiiba siyang kagitingan at katapangan, nagawa niyang maging kakaiba, at mananatili siyang buhay, nakatayo at lalong malakas sa mahabang panahon.”

   Nasa ating pagturing sa ating sarili kung nais nating maging agila sa himpapawid o maging ibong pipit na nagtatago sa matinik na siit. Nasa ating mga katangian at mga kakayahan kung anong kalidad sa buhay ang nais nating marating. Hanggat nakatingin at naghihintay sa iba, mananatili kang kopya at pamunasan ng iba.

Kapalaran o Kaganapan?

Kung hindi ka kikilos, ikaw ang kikilosin ng iba.

Mayroong malaking pagkakaiba sa pagitan ng bulag na kapalaran at landas ng personal na kaganapan. Naisin man natin o hindi, nagkamulat na lamang tayo na may mga kamag-anak. Nagkaroon tayo ng mga magulang na hindi natin pinili at kapaligiran na nagpalaki sa atin. Ito ang kapalaran na itinakda para sa atin. Subalit nang tayo ay magkaisip, may kapangyarihan naman tayo na piliin at pagpasiyahan ang istorya ng ating magiging buhay; ang ating personal na kaganapan.
   Kapag kapalaran ang pag-uusapan, wala tayong kapangyarihan o kalayaan na makontrol ito. Mistula tayong mga robot na de susi na pinakikilos ng tadhana. Subalit sa personal na kaganapan, mayroong tayong misyon na kailangang tuparin; ang manifestasyon ng pagkakalitaw natin dito sa mundo. Dito nakatuon kung sino ikaw, ano ang iyong mga naisin sa buhay, kung saang direksiyon ikaw patungo, at kung papaano mo makakamtan ang mga ito. Sapagkat walang katuturan ang mabuhay pa kung hindi mo pinaglimi ang sariling buhay.

   Kung ang iyong mga hangarin ay nakabaon at naglalagablab sa iyong kaibuturan, ang Sansinukob ay makikiisa sa iyo. Subalit kung ikaw ay patama-tama at may padaskol na pamumuhay ito rin ang iyong kasasadlakan. Lagi lamang tanungin ang sarili, kung gaano na kalayo ang narating mo sa paglalakbay para matupad ang iyong mga pangarap. Kapag malinaw mong nasasagot ito, kailanman ay hindi ka maliligaw sa landas na iyong tinatalunton. Alalahanin, na tanging ikaw lamang ang gumaganap sa personal na istorya ng iyong buhay.