Thursday, June 15, 2017

PILIPINO Saanmang Sulok ng Mundo!

Ipinagmamalaki Ko Ito

Walang higit na magmamalasakit at wagas na magmamahal sa Pilipino kundi ang kanyang mga kapwa Pilipino. Napatunayan na ito ng ating mga bayani, na walang maaasahan sa mga banyaga at mga tagasunod nito kung palagi na lamang maghihintay sa kadiliman. Kinakailangang mula sa iyong sariling pawis at dugo makakamtan lamang ang tunay na kalayaan.
   Kung nais mong maging malaya at magampanan nang tuluyan ang iyong mga sagradong karapatan, bilang tunay na mamamayan ng Pilipinas, at hindi maging alila at palaboy ng lansangan, panindigan mo ang iyong tunay na pagka-Pilipino. May dugong kayumanggi, matapang, at nakahandang ipaglaban ang mga makataong karapatan, kaninuman, saanman, at magpakailanman.

Bilang AKO, ikaw, siya, at tayo, lahat ay magkakasama, walang iwanan at handang magpakasakit alang-alang sa bayan.

Ipalaganap natin ang pagmamahal sa kapwa Pilipino sapagkat...
Ang mga kabatirang Pilipino ay lumalaganap lamang kung ang mga ito’y pinagtutulungang palaganapin ng mga kapwa Pilipino na may pagmamahal at pagmamalasakit sa kanyang pinanggalingan, kasaysayan, at kinabukasan.
1Nais kong ipaalam ng AKO, ikaw, sila at tayo ay mga Pilipino rin at tunay na nagmamahal sa ating sariling bayan.
May paninindigan tayo, bilang AKOAlay sa Karapatdapat na Opisyal
2-      sapagkat mayroon AKOng isang lahi, isang wika, isang kapatiran, at isang bansa.
3-      sapagkat lagi kong nararamdaman na AKO’y may tungkuling nararapat gampanan para sa ikakapayapa at ikakaunlad ng aking bansa.
4-      sapagkat nais kong ipagbunyi at ipagmalaki na AKO ay mula sa diwang kayumanggi.
5-      sapagkat dito ko lamang maipapakita na AKO’y nakikiisa sa mga adhikaing maka-Pilipino.
6-      sapagkat batid ko na Pilipino lamang ang higit na makauunawa sa kapwa niya Pilipino.
7-      sapagkat sa pamamagitan lamang ng pagkakaisa, magkakaroon ng pagbabago sa aking bansa.
8-      sapagkat naniniwala AKO na ang pakikiisa sa mga adhikain maka-Pilipino ay pagiging makabayan.
9-      sapagkat pinatutunayan nito na AKO’y may kasaysayang natatangi at maipagmamalaki sa buong daigdig.
10-   sapagkat nais kong malaman ng lahat kong kababayan na may mga adhikaing nakikipaglaban para ating mga karapatan at kapakanan.
11-   sapagkat ang aking mga kaibigan, kaanak, at kakilala ay makikinabang kung malalaman nila ito.
12-   sapagkat kung ang lahat ng Pilipino ay magmamahal sa sariling bayan, patuloy ang ispirito ng bayanihan saan mang sulok ng ating kapuluan at maging sa buong mundo.
13-   sapagkat marami na ang nakalilimot at hindi maunawaan ang kahulugan ng pagkakaisa at ispirito ng bayanihan para sa kaunlaran ng ating bansa.
14-   sapagkat dito ko lamang mapapatunayan na AKO’y may karapatan na tawaging Pilipino.
15-   sapagkat naipapakilala ko na may sarili AKOng lahing Pilipino na lubos na nagmamahal sa akin.
16-   sapagkat pinalalakas nito ang aking pagtitiwala sa sarili na mayroon AKOng pinanggalingan, pupuntahan, at mauuwian sa lahat ng sandali.
17-   sapagkat mayroon AKOng mga magigiting at dakilang bayani na nakipaglaban para sa aming Kasarinlan.
18-   sapagkat ikinagagalak ko at inaanyayahan ang lahat sa likas na kagandahan ng ating kapuluan.
19-   sapagkat nagmamalasakit AKO sa kapakanan at kaunlaran ng aking sambayanan.
20-   sapagkat ang tagumpay ng kapwa ko Pilipino ay tagumpay ko rin. At ang kanilang kapighatian ay pagdadalamhati para sa akin.
21-   sapagkat nais kong magkaroon ng pagbabago, kapayapaan, at kaunlaran sa aking bansa.
22-    …sapagkat kung hindi AKO tutulong, sino ang makakatulong naman sa akin, kapag AKO’y nangailangan ng tulong? Higit na makauunawa ang kapwa ko Pilipino kaysa banyaga na walang kabatiran sa aking bansa.
23-   …sapagkat nais kong matupad ang aking pagiging ganap na Pilipino.
24-   sapagkat bilang Pilipino, maipapahayag ko kung sino ako, ano ang aking mga naisin, at kung saan ako patungo. Hindi ko matatanggap ang pagiging Pilipino kung wala akong pakialam sa mga kaganapan ng sarili kong pamayanan.
25-   sapagkat ang lumilingon sa pinanggalingan ay makakarating sa paroroonan.

26-   sapagkat magagawa kong makiharap at makipagsabayan kahit sinumang banyaga, kung iginagalang at inuuna ko ang aking sariling bansa. Hindi ang gumagaya, nangungopya, at nagpupumilit na maging katulad nila.
27-   sapagkat sa anumang larangan na aking ginagawa, isang katangian ang kabatiran kung AKO ay tunay na Pilipino.
28-   sapagkat nagdudumilat ang katotohanan; sa anyo, sa kulay ng balat, sa hugis ng ilong, at sa punto ng aking pananalita na AKO ay tunay na Pilipino.
29-   sapagkat kahit na AKO ay bawalan, takpan, itago, at supilin, lilitaw pa rin ang aking pagiging Pilipino. Kailanma'y hindi ko ito maitatatwa o maipagkakaila kahit sinuman ang kaharap ko.
30-   sapagkat mula sa kaibuturan ng aking puso, kaisipan, at kaluluwa, AKO ay tunay na Pilipino.
31-   sapagkat ang magmamahal lamang nang higit sa Pilipino, ay ang kapwa niya Pilipino
Kaya bilang Pilipino tumutulong AKO sa pagpapalaganap ng mga katutubo at kabatirang Pilipino. Lumalaban at handang magpakasakit alang-alang sa Inang-bayan. At malaki ang ating paniniwala, maraming mga Pilipino na kahit saan mang panig ng mundo ang nakikiisa at nagtataguyod para dito. Ito ang lantarang katotohanan!
SAPAGKAT may pagmamahal at pagmamalasakit tayo sa pagiging PILIPINO, sa ating SAMBAYANAN, at sa bansang PILIPINAS, ang Perlas ng Silangan.
 
 MABUHAY TAYONG LAHAT!

 Jesse Navarro Guevara
Lungsod ng Balanga, Bataan

Monday, June 12, 2017

Ano ang Kahulugan ng KALAYAAN?

Malaya nga ba Tayong Naturingan?


Ano ang kahulugan ng katagang Kalayaan?
   Ang Kalayaan ay isang napakahalagang karapatan ng bawa’t tao, kung mayroon ka nito, walang gumagapos o pumipigil sa anumang iyong ninanais at nilalayon sa buhay. Mayroon kang laya na gampanan ang mga bagay na magpapaunlad at magpapaligaya sa iyo. Malaya kang lumikha, humimok, magtatag, at magsagawa ng mga makabuluhang bagay sa ikakaunlad ng iyong sarili, sa mga ugnayan o samahan, at maging sa iyong pamayanan. Wala kang magiging anumang agam-agam o inaala-ala maging maliit o malaki man, sa paggawa ng mga ito. Mapayapa, mahusay, at maligaya ka sa pagtupad ng mga tungkulin bilang masunuring mamamayan.
   Ang pagiging malaya ay isang katangian ng pagiging makapangyarihan, may sariling kapasiyahan nang walang anumang pinapangambahan, hindi nakasandig, umaasa o nakatali sa iba, matatag at taas noong ipinaglalaban ang pansariling kapakanan at kagalingan para sa lahat. Walang nangingibabaw o nakapangyayari sa iyong mga karapatang pantao. Hindi ka naghihinala, nangangamba, o maging natatakot man sa iyong kapwa sa sariling lipunang ginagalawan, at higit na nag-aalala sa uri ng iyong pamahalaan.
   Sa kabubuang lahat, kung ang ating mga pamayanan ay MALAYA, ang buong bansa ay malaya. ang wastong katawagan nito ay KASARINLAN. Nagsasarili, may natatanging kapasiyahan, may paninindigan, taas noong humaharap sa iba nang walang nagsusulsol o sinusunod, at walang bahid ng anumang pag-aalinlangan.
   Ito nga ba ang siyang nagaganap sa ating minamahal ng bansang Pilipinas? Totoo o tunay bang tayo ay may kasarinlan?

   Kung matiwasay ang iyong kalooban, hindi mo lalagyang ng katakot-takot na kandado ang iyong mga pintuan, ang padilimin ang iyong mga durungawan ng mga rehas na bakal na mistulang nakabilanggo ka sa iyong sariling bahay. At sa iyong araw-araw nang pagpasok sa trabaho at pagganap ng tungkulin, hindi ka nangangamba sa mga taong kahalubilo mo na ikaw ay mabibiktima ng kanilang mga karahasan.
  Subalit kung ganito ang nananaig sa iyong mga ligalig, mga pagkatakot, mga pangamba, at kawalan ng katarungan sa iyong kapaligiran . . .
Hindi ka Malaya


    Kung pawang mga bagabag at mga alalahanin ang sumasaiyo sa tuwina, hindi ka malaya. Kung may patuloy na pagkatakot at kawalan ng pag-asa, hindi ka malaya. Kung mayroong balakid, mga pagbabawal, at pagkitil sa iyong mga karapatan, hindi ka malaya. Kung nais mong umunlad at guminhawa sa buhay, subalit pinipigil ka ng karalitaan, kakulangan sa edukasyon, mga koneksiyon sa lipunan, at mga pagkakataon, hindi ka malaya. Hangga’t may inaapi at may nang-aapi, may mga kabuktutan, mga katiwalian, pagsasamantala, at mga nakawan sa kaban ng bayan, walang katapusang karukhaan ng karamihan, may kinikilingang hukuman, walang mapasukang trabaho at mga pagkakataon, hindi tayo malaya.
   Isang paglalarawan; kung nakaharap ka sa isang botika, at tinatanaw mo ang gamot sa estante na siyang makalulunas sa karamdaman ng iyong anak, subalit hindi mo ito mabili sa kamahalan, hindi ka malaya. Dahil lahat ng iyong nakikitang bilihin ay may kaakibat na halaga. At ibibigay lamang ito doon sa bibili na may sapat na pambayad. Kung wala ka nito, walang kang kalayaan na ito’y mapasaiyo. Kung may salapi ka, sa iyo ito. Kung wala kang salapi, ibayong pagtitiis ang kaulayaw mo. Kawangis mo'y isang bilanggo na walang kakayahan at karapatan.
Hindi ka malaya.
   Lahat ay may katumbas na pagod, panahon, pagkakataon, at kabubuang salapi. Kung wala sa iyo ang mga ito, tumingin at umasam lamang ang iyong karapatan. Kung walang laman ang iyong bulsa, maraming bagay ang wala kang kalayaan na magawa, gampanan, mapasaiyo, at ikaunlad mo.
Ano ang ipinagdiriwang natin, ang ating kamangmangan at pagyukod ng ulo sa mga banyaga at naghaharing-uri sa ating bansa?


Sino ang talagang nakikinabang sa mga likas na kayamanan ng ating bansa? Bakit marami sa ating ang naghihirap at hindi malaya? Hindi ba nakapagtataka na kung bakit patuloy ang "Maid in the Philippines" kaysa "Made in the Philippines"

Ang makalimot sa kasaysayan ay isang kataksilan, sa pag-uulit muli ng dating kapahamakan

  Malaya nga ba tayo? Sino ang higit na malaya, ang naghaharing-uri o yaong nagdarahop at namimighating mga Pilipino. Sino ang may pambili at yaong nakatingin lamang at patanaw-tanaw na masulyapan at naghihintay na matapunan ng awa? Kung sakaliman magkakaroon ng digmaan, at ikaw ay makikipaglaban sa iba, ano ang iyong ipinagtatanggol? May sarili ka bang mga lupain, mga kabuhayan, mga ari-arian, mga negosyo, mga mansion na bahay, magagarang sasakyan, at higit sa lahat milyung-milyong salapi sa bangko, upang magtanggol para dito? Kung wala ka ng mga ito, sino at ano talaga ang ipinagtatanggol mo, ang iyong sarili o ang mga naghaharing-uri? Karamihan sa atin, kahit lupa sa paso ay walang pag-aari. Tanungin mo ang ating mga karaniwang kawal sa militar, kung ano ang ipinagtatanggol nila at lagi silang nasa parada tuwing "Araw ng Kalayaan" Wala silang nalalaman sa katotohanang ginagamit lamang sila.




Jesse Navarro Guevara
Lungsod ng Balanga, Bataan

Sunday, June 11, 2017

Ikaw ba ay PILIPINO?

Bukas ay Araw ng Kalayaan, marapat lamang na muli nating sisirin at pakalimiin kung ano ang tunay at wagas na itinitibok ng ating mga puso sa tuwing sasapit ang sagrado at makabayang araw na ito.....

 Pagmamahal sa Inang-Bayan

 
        Ito ang orihinal na bersiyon ng ating Panatang Makabayan na buong kagitingang binibigkas matapos awitin ang ating Pambansang Awit. Bahagi ito ng paglilinang ng ating mga paaralan sa mga mag-aaral upang ikintal sa puso, sa diwa, at sa kaluluwa, ang marubdob na pagmamahal sa ating Inang Bayan at sambayanang Pilipino. Kadalasan sa mga pagtitipon; sa panahon ng mga pagdiriwang tuwing ika-12 ng Hunyo, bahagi ng programa sa mga paligsahan at pagsasaya kung sino ang makakabuong awitin ang ating Lupang Hinirang. Matapos ito, ang susunod naman ay ang pagbigkas ng Panatang Makabayan. At kadalasan din, marami ang nakakalimot at hindi mabuo ang ating pambansang awit at panata. Ang kanilang katwiran, para lamang ito sa mga bata. Sa ating henerasyon ngayon, lalo na doon sa mga nagsilaki at nagkaisip sa ibang bansa, tuluyan na itong nalimutan. Doon naman sa mga may kagulangan at mga magulang, pawang pagkibit ng balikat at ismid ang ipupukol sa iyo. May iba naman, mapagkit na tinging Medusa ang magpapatigil at paparalisa sa iyo. Tila mga napapaso at kalabisan na sa kanila ang pag-ukulan pa ito ng pansin. 
   Subalit ayon sa kanila, sila'y mga Pilipino. Kaya lamang, kung BAKIT walang nalalaman, o pitak sa kanilang mga puso ang anumang kataga sa awitin at panata tungkol sa pagiging tunay na Pilipino
   Pilipino nga kaya sila? Katanungang pinipilit kong arukin. 
   Ang Lupang Hinirang at Panatang Makabayan ay mahalagang sangkap sa ating katauhan. Nanlulumo ako at hindi mapagtanto kung bakit iilan at bihira ang nakakaalam ng mga ito. Gayong ito ang nagpapaala-ala, bumibigkis, at nagpapakilala sa atin kahit kaninuman, kailanman, at saan mang panig ng mundo. Pinatitibay nito ang ating pagiging makabayan at pagmamalasakit sa ating katutubong kultura at mga sining. Ito ang ating sandigan at personalidad na kumakatawan sa atin kung sino tayo, anong lahi at uri, at ang ating pinanggalingan. Hindi tayo mga putok sa buho na bigla na lamang lumitaw at walang nalalaman sa ating pinagmulan. 
   Nagiging katawa-tawa at nalalagay sa alanganin ang ilang Pilipino kapag nahilingang awitin ang Lupang Hinirang at Panatang Makabayan, at hindi mapaunlakan ang mga banyagang humihiling. Gayong sila ang pasimuno at nangangasiwa sa mga pagdiriwang sa kani-kanilang mga pook sa ibang bansa. Higit pang nakakabalisa; maraming guro sa ngayon ang hindi rin maawit nang buo ang Lupang Hinirang at mabigkas nang tuwiran ang Panatang Makabayan, kapag tinatanong ng mga kabataang nagnanais na matutuhan ang mga ito. Sa maraming bansa na aking napuntahan at sinalihang mga pagdiriwang, laging bahagi ito sa mga kulturang pagtitipon. At bilang tunay na Pilipino, nakalaan kang ibahagi ang ating Pambansang awit at panata. Ito ang pambungad sa alinmang okasyon na nagpapakilala sa ating bansa, lalo na sa pandaigdigang paligsahan, palaro at mga kompetisyon. Katulad sa mga boksing ni Manny Pacquiao, walang masisimulan na laban kung hindi aawitin ang ating Lupang Hinirang.
   Magagawa mo bang awitin at bigkasin ang dalawang makabayang pagdakila na ito sa ating Inang Bayan? Kahitt man lamang sa araw ng ating kasarinlan? Kaya mo nga ba? 
   At kung hindi naman, magsimula nang sauluhin ang mga ito. Ito naman ay kung nais mong matawag na isa kang Pilipino.
   Ito ang malaking pagkakaiba sa tunay na Pilipino at doon sa mga huwad at mga nagkukunwaring Pilipino. Ang pakilala nila mga Pilipino daw sila, subalit hindi makayang awitin ang ating Pambansang Awit at mabigkas ang ating Panatang Makabayan. 

   Ang makalimot sa ating nakaraan at pagkakakilanlan; ay masahol pa sa isang baog na banyaga na naghahanap ng sariling lungga.

 
Jesse Navarro Guevara
Lungsod ng Balanga, Bataan
 

Talaga bang Tanga Ka?

EDUKASYON: Huwag Madaliin


   Pinakamarangal na gawain ang linangin ang kaisipan ng tao. Hindi tayo ipinanganak na may kaalamang bumasa, sumulat, tumantiya, magdisenyo o gumuhit. Lahat ng ito’y kailangang pag-aralan. At lubos na mapalad kung ikaw ay mayroong guro na busilak ang puso, may kabatiran, at may kakayahang magturo.
   Ang isang mabuting edukasyon ay naglalaan sa atin ng kakayahang makinabang mula sa mga gawa ng iba na nauna sa atin. Ang kanilang mga karanasan, natutuhan, tagumpay man o kabiguan ay nagsisilbing tanglaw sa ating daan upang pamarisan o talikdan. Subalit ang kaalaman ay walang patutunguhan at kabuluhan hangga’t hindi tayo maingat sa pagtuklas at pagsasagawa nito. Nasa ating pang-unawa at pagtanggap kung ito'y mayroong kapakinabangan na ating magagamit sa pakikibaka sa buhay.
   Samantalahin natin ang pagkakataon na matutuhan ang karanasan ng iba, kaysa gumastos at magmatrikula pa sa magaganap at tiyak na kamalian. Ang karanasan ng iba ay napatunayan at nagtagumpay na, at walang malaking mawawala at maggiging madali pa kung tataluntunin din ang landas na kanilang dinaanan.
   Isang pagpapatiwakal at paglustay ng panahon, at pati kabuhayan ang baguhin at humakbang pa ng naiiba, kung magkatulad naman ang landas na dadaanan at makakamtang tagumpay. Ang pagkakaiba lamang sa magkatulad na landas at natamong tagumpay ay kung mahihigitan o malalagpasan ito kaysa dati.

   Nangangailangan ng pagtitiyaga, masidhing paggawa, at natatanging katauhan upang paunlarin ang pag-uugali na maging mahusay sa pag-aaral, pagsulat, at pagbasa. Lalo na ang pagbibigay ng ganap na pang-unawa sa nilalaman ng binabasa. Ang panahong inaksaya dito ay mahalaga at magagamit sa lahat ng pagkakaton o pangyayari na magaganap sa iyong buhay.
    Lahat ay may kalalagyan, kailangan lamang ay maunawaang ganap kung ano ang talagang layunin mo at naglalaan ka ng makabuluhang panahon para dito.



 
Ang Pag-aaral
ni Jesse Navarro Guevara
Basahin lahat; walang itinatangi o nilalaktawan,
sa isang nasumpungang nabuklat na kaalaman.
Ang may layuning matuto ay walang pinalalagpas,
Lahat ay sinasambot at pinipilit na makatas.

Kaysa tumingin, kailangang tumitig.
Kaysa humaplos, kailangang kumapit.
Hindi ang humawak bagkus ang mangunyapit.
Tumangan nang mahigpit, nang maunawaang higit.

Damahin ng puso, kabigin ng dibdib
Limiing mabuti at huwag ipagkait.
Ang magturo sa kapwa ay siyang kapalit,
Sa lahat ng pagpapala na ating nakamit.

Kapag naibigan may panahong nakalaan,
At kung makabuluhan ay pinag-aaralan.
May pagpapahalaga na maikintal sa isipan,
At sa totoong buhay ay ginagampanan.

Ito ang susi at kaparaanan, kung nais mo ng ibayong kabatiran.

Talahuluganan, n. glossary
Ang mga katagang narito ay mula sa paksang nasa itaas. Ito'y para sa mga nagnanais na mabalikan ang nakalimutang mga salita at maunawaang lubos, at maging doon sa mga may nais makatiyak sa tunay na kahulugan at angkop sa pangyayari o pagkakataon, upang mapalawak ang kanilang paggamit ng ating wikang Pilipino.

marangal, may dangal, huwaran n. noble, virtuous, illustrious
linang, bungkal, v. cultivate, tilling, improve, develop, refine
tantiya, tasa, tuos, kwenta  v. calculate, estimate, solve, figure out
guhit, sining n. draw, illustration, art
laan, tustos, takda, bigay v. provide, supply, sustain, avail, give
maingat, masinop adj. cautious, careful, attentive care, meticulous
tuklas, alamin, tiyakin, hanapin n. ascertain, discover, explore, determine, find
tiyaga, tiis, n. perseverance, steadfastness, persistence
sambot, salo, tanggap n. catch by hand (ball or falling objects), receive
makatas, n. juicy  v. to squeeze the juice
masidhi, matining, taimtim adj. intense, extreme degree, great zeal
matiris, n. grainy, half-cooked rice
sinaing, nilutong kanin n. cooked rice
kaalaman, n. knowledge, know how
kabatiran, n. well informed, ability to discern, insight, sound judgment
    wangki sa kapahaman, paham, pantas n. wisdom, wise man, philosophic person
laktaw, lagpas, n. omission, gap, set aside, overtake
pagpapala, basbas n. blessing, held in reverence
-------------------------------------------------------------------------------------------o
Palaala: Ang talahulugan na ito ay ipinapaliwanag lamang ang nilalaman ng paksa. Ang mga katagang nakasaad sa itaas ay batay lamang at umaayon sa mga pangungusap na palasak at kawikaan sa aming lalawigan ng Bataan. Hindi ito nagmula sa pagsasaliksik na nangangailangan ng pahintulot sa paggamit, o, alinsunod sa takdang-aralin, at may gabay ng mga taong titulado o may karugtong na mga titik ang kanilang mga pangalan sa hulihan. Isa po lamang na tagapaghatid ng kaunting kaalaman (kung inyong mamarapatin lamang) ang inyong lingkod. 
   Tulad sa panonood sa telebisyon, kung ayaw ninyo, mangyari lamang na pihitin ang remote control na hawak at pumunta sa ibang himpilan. Dito naman sa blog na ito, isang pindot lamang sa inyong mouse or keyboard, nasa ibang website ka na. Ganoon lamang po kadali. Huwag tagalan ang pagkainis. Inis-talo ito. Kung may kakulitan pa rin ang iba, ilagay sa tama ang inyong mga pagpuna, magdagdag kabatiran sa pamamagitan ng pagsulat sa akin. Hindi pawang mga hinaing na nakalambitin at tumatawag ng pansin. Mauuwi po ito sa walang hintong singasing at pagka-duling.

Jesse Navarro Guevara
Lungsod ng Balanga, Bataan

Talaga bang Matigas Ka?

Palitan ang Iyong Iniisip, Baguhin ang Iyong Buhay


Malakas ang sigawan, sa bahaw na mga hinaing nito ay mahihinuha na pagod na at nakikiusap ang mga sumisigaw. May isang matandang lalaki na nasa kalaliman ng ilog ang kakawag-kawag at nalulunod. May hawak ang isang kamay na malaking tipak na bato na nagpapalubog sa kanya, ngunit ayaw naman niya itong bitiwan.Walang makapangahas na magligtas, dahil dalawa na ang lumangoy palapit sa kanya, ngunit tinamaan lamang ng batong hawak na iwinawasiwas ng matanda at sila’y mabilis na umahon sa tubig. 

“Bitiwan mo ang bato, at ililigtas ka namin!” Ang mga pagsasamong paulit-ulit na sigaw ng mga taong nasa gilid ng pampang.
“Hindi maaari, akin lamang ito. Hindi ninyo ito makukuha! Akin lamang itooo!” Ang sisinghap-singhap na tugon ng nalulunod na matandang lalaki.
“Hindi naming kailangan iyan, ang kaligtasan mo ang hangad namin. Itapon mo na ang bato, dahil mabigat iyan at ilulubog kang tuluyan!” Ang malalakas na hiyaw naman ng mga tao sa kabilang pampang.
"Nakikiusap kami, bitiwan mo ang batong hawak mo at sasagipin ka namin!" Ang nagpupumilit na hiling ng mga tao. Alalang-alala sa nalulunod na matanda. Subalit lalong ikinagalit ito ng matanda at higit pang  hinigpitan ang paghawak sa kanyang bato.
“Para mo nang awa, bitiwan mo ang bato, ikakamatay mo iyan!” Ang sabay-sabay na sigawan ng mga tao sa magkabilang pampang. Marami pa ang nagdadatingang mga tao at nakikisigaw na rin na bitiwan ang hawak na bato ng matandang lalaki. Lulubog-lilitaw na ito at pagod na pagod na sa pagkawag. Minsang mapapailalim sa tubig at biglang susulpot sa ibabaw nito na kinakapos sa paghinga. Marami na ring tubig ang nainom at sumasagawak ang bula ng tubig sa bibig nito, subalit mahigpit pa ring hawak ang mabigat na bato.

“Hindiiiii, akin lamang itooooo. Akin lamang! Akin lamang itoooooooo! Ang pahinang nagpupumilit na sigaw ng matandang lalaki sa pag-angkin sa batong hawak nito. Unti-unti ang naging paglubog, at maya-maya’y ang kamay na may hawak ng bato ang makikita na lamang na lumilitaw at lumulubog. Kumakawag pa rin at pilit na itinataas, nagnanais na mailigtas nang higit pa sa kanyang sarili. Huminto ang paglabusaw at ingay sa tubig, hanggang sa tuluyang lumubog na ito at tuluyang nalunod na hawak pa rin ang kanyang mabigat na bato. Ang katahimikang sumunod ay nakabibingi, maging ang anasan ng mga tao ay kasamang ring nalunod at tinangay ng agos.
----------------------------------------------------------------------------------------------o
 Pagsusuri:
May napansin ka bang kawangis nito sa ating buhay?
Marami sa atin ang may ganitong pananaw o pagdadala/diskarte sa buhay. Kahit mali at baluktot ang katwiran ay pinagpipilitan, mangahulugan man ito ng kanyang pag-iisa at kapighatian, mga pagkakawatak-watak ng samahan, pag-aaway, at mga sagupaang humahantong sa pagkasugat at maging kamatayan.
   Mga salitang hindi mababali, “taga sa panahon” ‘ika nga, at tahasang matigas sa lahat ng paghamon. Subalit ito ba’y nakakatulong, umuunawa, at nagbibigay ng kailangang kaliwanagan upang maging maaliwalas at mapayapa ang lahat na kasangkot dito?
    Magandang batayan ang laging tama, subalit may mga pagkakataong kailangang iwaglit muna ito at sundin ang mabisang pang-unawa. Ang magparaya at umayon sa katotohanan. Kung palaging “mata sa mata” pawang pagkabulag ang mahihita dito na mauuwi sa salaming may kulay at tungkod. At kung “ngipin sa ngipin” naman ay pawang pagkabungi at tuluyang pagkalagas nito na mauuwi sa pagka-bungal, at kung may pambayad, ang kalapat ay pustiso. Ito ba ang sadyang nais natin? Dito ba natin naipapakita na tayo ay magaling at kailangang igalang ang anumang naisin natin?
   Ang ipagpilitan kung ano ang ating napatigasang salita, paniniwala, pananalig, at pananampalataya? Para kanino, ang masabi lamang na may isang salita na hindi kailanman mababali? Para saan ito? Kayabangan? Kapalaluan? O, kamangmangan!

Isang kabaliwan ang ipagpatuloy ang katigasan, kung ang tinutungo nito'y ibayong kapahamakan at kapariwaan.  
   Hindi malaking kapintasan ang tumanggap ng katotohanan, lalo na't marami ang mabibiyayaan at makikinabang mula dito.
   Hindi makukuha sa pagiging matigas ang lahat, ang mga ito’y nakakapuwing at sumisira sa katinuan ng pag-iisip. Subalit marami pa rin ang mahigpit, mapilit, at sukdulang pinangingbabawan ng kanilang mga nakaugalian, kinahumalingan, at baluktot na pamumuhay. Sila ang mga taong hubad sa katotohanan, laging nakapinid ang pang-unawa, mga mistulang patay, at kumikilos lamang sa kanilang makasariling kagustuhan. At kapag napansin mo at pinagmalasakitan ay sasalungatin ka ng matinding poot at pagkasuklam na tila may sakit kang nakakahawa.
   Kahit na lipas at panis na sa panahon ang kanilang saloobin. Kahit nagiging katawa-tawa na ito at nakasusuya.  Kahit na nakapapaminsala at nakasusugat na sa kapwa. Patulioy pa rin ang kanilang pagmamatigas, gayong karamihan na sa kanilang mga dating kaibigan at kasamahan ay umiiwas at lumalayo na sa kanila. Dahil ito ang kanilang pagkatao at walang sinuman ang makapagbabago nito, ayon daw sa kanila. Maging ang nakasanayan at natutuhang kawalan ng pag-asa ay tinanggap na nang lubusan. Para sa kanila, ito ang kanilang mapait na tadhana at walang nang magagawa pa ang sinuman tungkol dito.
   Tanging kanila ito at walang sinuman ang may kapangyarihan o makapapangahas na agawin at palitan ito. Dahil ito’y sa kanila at tanging sila lamang ang masusunod tungkol dito.
   Tulad ng malaking bato na hindi mabitiwan, ito ring ang maggiging kamatayan nila. Ayon daw sa kanila.

Narito ang magagawang pagbabago (ito naman ay kung nais lamang na magbago):
 1. Baguhin ang iyong kaisipan at harapin nang tuwiran ang mga balakid at kahirapan sa iyong buhay. Panatilihing nakabukas ang isip. Iwasan ang kaisipang sarado at nakakandado.
 2. Alamin at maunawaan ang kinakailangang pagbabago na isasagawa ---at lakipan ang mga ito ng pampasiglang mga kaparaanan.
 3. Turuan ang sarili na mangibabaw ang katinuan ng pag-iisip sa mga kabiguan, mga kamalian, at pangungutya ng iba.
 4. Ipakita at ipagmalaki na may kakayahan kang gampanan at tapusin ang anumang gawain.
 5. Harapin at bakahin ang mga negatibong pangyayari na nagpapahina sa iyong pagtitiwala sa sarili.
 6. Tumingin sa kapaligiran nang may ibayong pag-asa sa nakaalay nitong mga pagkakataon.
 7. Ituon ang direksiyon sa landas na iyong patutunguhan upang makamit mo ang tagumpay.
Talahuluganan, n. glossary
Ang mga katagang narito ay mula sa paksang nasa itaas. Ito'y para sa mga nagnanais na mabalikan ang nakalimutang mga salita at maunawaang lubos, at maging doon sa mga may nais makatiyak sa tunay na kahulugan at angkop sa pangyayari o pagkakataon, upang mapalawak ang kanilang paggamit ng ating wikang Pilipino. 
bahaw, paos adj. harsh, tired and low voluminous pitch of the voice
hinuha, hinala, sapantaha n. presumption, assumption, suspicion
kawag, kaway, kisay, kilos n. desperate wave of hand, hand gesture,
tipak, n. big solid size
wasiwas, wagwag, balikwas ng kamay n. forceful waving of hand when drowning,
pagsamo, paghimok, paghiling n. act of begging, requesting, asking
singhap, pagsingot, paghinga ng hangin v. draw air into and expel it, to breathe, inhale and exhale air
lunod, v. drown
pampang, dausdusan, libis n. riverside, bank of a river
  iba kaysa, dalampasigan n. beach, seaside
anasan, mahihinang usapan, bulungan, n. murmur, grumbling, whisper
pangungutya, n. condemnation
bakahin, labanan n. overcome, fight,

Jesse Navarro Guevara
Lungsod ng Balanga, Bataan

Wednesday, June 07, 2017

Dahil sa Iyo, Bilang PILIPINO

Tanging Magasin na Pilipino sa Internet


Ang imahinasyon ay higit na mahalaga kaysa kaalaman. Ang kalaaman ay limitado, ang imahinasyon ay pinupukaw ang iyong pagkatao.

   Kung mapapasyal ka sa tindahan ng mga aklat at sisimulan mong igala ang iyong mga mata sa napakaraming mga estante na naglalaman ng maraming aklat, mapapansing kakaunti lamang ang mga babasahing nasa wikang Pilipino. Lalo na kung naghahanap ka ng mga literatura tungkol sa ating mga tradisyon, mga sining at mga katutubong kultura. At maging sa mga karaniwang magasin at nakalarawang mga babasahin, bihira ang mga kuwentong may inspirasyon, kapupulutan ng aral at tunay na kumakatawan sa ating pagka-Pilipino.
   Maraming taon na ang lumipas nang simulan kong ikuwento ang aking mga nababasa, at naging mga karanasan sa bawa't talakayan o mga usapan na aking sinalihan. Halos hindi ko na mabilang ang mga ito, sapagkat nakagawian ko na, sa anumang pagtitipon ang simulan ang mga usapan tungkol sa mga makabuluhang bagay at may matututuhan. Bagama't napuputol ang kuwentuhan tungkol sa mga karaniwang bagay at mga 'buhay ng may buhay,' may kagalakan ding namamayani kapag personalan na at tumatalakay sa ikakaunlad ng bawa't isa.
   Kung ang pag-uusapan ay personal na tagumpay, kaligayahan ng pamilya, sariling-pagtitiwala, matatag na pananalig, ibayong pagtutulungan, at pag-ibig, ang lahat ay interesado. Hanggang sa may nagmungkahing isulat ko ang mga ito. Ang tugon ko ay hindi ako manunulat at wala akong napag-aralan o kabatiran tungkol sa larangan ng pagsusulat. Subalit naging palaisipan ito sa akin kung nararapat na gawin o ikuwento na lamang tulad ng dati. Maging ang aking pamilya ay sinusugan na isulat ko ang aking mga kuwento. At noon lamang Nobyembre ng taong 2010 nang buksan at simulan (sapalaran) ko ang magsulat dito sa blog ng AKO, tunay na Pilipino.
  At habang ako'y nagsusulat, patuloy kong pinag-aaralan kung nasa tama at hindi nahuhulog sa kanal ang tinutumbok ng aking mga mensahe. Paumanhin na lamang doon sa mga nakakangilo at malabnaw na paghimas ko sa mga kataga. Katulad ng isang mananahi, marami na ring karayom ang aking nabali sa pagtutuwid ng mga kinakailangang kataga sa pangungusap. Dati'y pailan-ilan lamang ang bumabasa, ngayon ay mahigit ng sandaang libo at patuloy pang nadaragdagan. Kaya naman lalo ko pang pinagbubuti at pinagaganda ang mga larawan para lalong masiyahan ang lahat.
  Ang tangi kong hangarin sa pagsulat ay ang maibalik ang nakalimutang mga pambihirang kataga sa ating wikang Pilipino. Mga katutubong kataga na hindi na ginagamit sa ngayon at mistula nang nawala sa sirkulasyon ng ating mga bokabolaryo. Ang pangunahing layunin ng blog na ito ay makapag-ambag ng karagdagang kaalaman tungkol sa pagiging makaDiyos, makaPamilya, makaKalikasan, maKatarungan, at makaBayan. Dahil marami na ring nagsusulat para dito tungkol sa ating bansa, dangan nga lamang, ay laging sa wikang Inggles, at ang nakapanlulumo dito, bihira sa ating sariling wikang Pilipino at tunay na kumakatawan sa ating lahing pinaggalingan.
   Ito ang masidhing hinahangad ng Pagkamulat, ang magasing Pilipino sa Internet.
   Nag-iisa lamang ito, ngunit marami ang nilalaman; walang hintong samut-sari at tahasang gumigising doon sa mga tulog, natutulog, at nagtutulog-tulugan nating mga kababayan.

    Ang tangi ko lamang mungkahi ay simpleng unawain ang nilalaman ng bawa't pahinang narito sa paraan na higit na makakatulong sa bumabasa. At kung hindi maunawaan ang nilalamang mensahe, magtanong lamang para may maunawaan. Hinihiling ko din na huwag hayaang matulad ito sa iba na mabilis ang pagbasa at madali ding makalimutan. Ang mga pahinang narito ay nararapat na masusing basahin, pag-aralan, pakalimiin, pakatandaan at ipamuhay. At marapat lamang kung may kabutihan na naitulong sa iyo, ay magawang maibahagi doon sa mga natitiyak mong makikinabang din nito, lalo na sa iyong mga mahal sa buhay.
Ang panahon na iyong makabuluhang inaksaya ay panahong hindi nasayang, ito'y karagdagang kabatiran para sa iyong kaunlaran.
   Ang walang hanggang tagumpay sa buhay ay sasaiyo, kung magagawa mong maging reyalidad ang mga inpormasyong narito. Maluwalhating pagtunghay at sa iyong paglalakbay sa tagumpay, nawa'y marami pang mga pagpapala ang dumatal sa iyong buhay. Maraming salamat sa iyong pakikipagniig sa akin.


Jesse Navarro Guevara
Lungsod ng Balanga, Bataan

Thursday, June 01, 2017

Magbago Ka na, please.

Anuman ang iyong patuloy na iniisip at pinaniniwalaan, 
ito ay pagpasiyahan para makamtan.
  Ang pinakamahalaga at tahasang mahigpit na sandali sa ating buhay, ay kung ano ang ating ginagawa sa ngayon. Anumang desisyon ang ating sinusunod, ito ang paraan na ating susundin at siyang magdedetermina ng ating buhay.
   Madali ang gumawa kung nais itong gawin. At sa puntong ito, may kasiglahang nadarama upang tapusin ang anumang sinimulan. May mga pagkakataon na kapag walang interes para magtrabaho, subalit pinagsusumikapan na makagawa kahit papaano, ito ang nag-uudyok para magpatuloy pa tayo upang magtagumpay sa buhay.  
 Anong kapasiyahan ang iyong kailangan sa araw na ito, upang masimulan mong marating ang iyong pangarap? Alinman dito; ang paghusayin pa at magpatuloy, o ang huminto at gumawa ng iba pang kaparaanan, ay kaagad gawin nang walang alinlangan. Ang simpleng pagkilos na ito ay siya mismong makapagpababago sa direksiyon ng iyong buhay.
Hindi ang malalakas ang nagtatagumpay, o maging ang pinaka-matatalino, bagkus yaong mga nagsasagawa ng pagbabago sa kanilang mga buhay.
Kailangan ang isang blueprint o plano ng iyong buhay (Kung ang isang ordinaryo at simpleng piknik ay naidaraos at naipaplano, bakit hindi naman ang kaunlaran para sa iyong buhay?). Nakabatay dito ang iyong masidhing pananalig sa iyong dignidad, sa iyong kakayahan, at kung sino talaga ang nais mong maging IKAW.
   Marami sa atin na katulad ang mga dagang nahuli sa patibong, wala nang masulingan at naghihintay na lamang kung ano ang magiging kapalaran. Patuloy sa pangangarap, paghihintay, at umaasa na may pagbabagong magaganap. Wala silang hilig o pagnanais sa mga trabahong natanggap o sa mga pinasukan nila. Nagkataon lamang na wala na silang mapagpipilian pa, at kahit papaano ay nakakabuhay din ang mga trabaho na ito, ayon sa kanila. Ang problema lamang, tuwing umaga pagkagising, ay kinakaladkad ang kanilang mga paa para pumasok sa kanilang mga trabaho. Sapagkat wala rito ang kanilang mga puso at sadyang mga napipilitan na lamang. Gayong mayroon silang kapangyarihan, kung nanaisin lamang, na magpasiya at baguhin ang kanilang kinasadlakan. Hindi lamang ang kanilang opisina o pinapasukan ang makikinabang sa kapasiyahang ito, bagkus ang mapalaya nila ang kanilang mga sarili sa pagkabilanggo ng mga gawaing hindi nila nais, mga kinayayamutan, at mga pinagtitiisan. 
Ang pagbabago ay hindi lamang kinakailangan, bagkus ito ay hindi maiiwasan.
   Sapagkat gaano mang pagpipigil at pagtatago ng ating damdamin, ang tunay nating hangarin ang siyang mangingibabaw. Pilitin man natin itong alamin at hanapin, ay mananatiling mailap. Dahil laging nasa labas ang ating mga paningin, doon sa mga pook, sa mga panandaliang aliwan, sa mga tao at mga pagkakataon, maliban sa kaibuturan ng ating mga puso. Ito ang pinakamahalaga sa lahat, ang magkaroon ng malinaw na katanungan sa sarili kung ano talaga ang iyong pinakananais na makamtan sa buhay. Sapagkat narito ang iyong passion. Ang nakapanlulumo, mayroon sa atin na 80 porsiyento o mahigit pa dito ang mga nabibigo at nakabilanggo sa kanilang mga trabaho sa dahilang malabo at wala sa direksiyon ang takbo ng kanilang mga buhay; kung ano talaga ang kanilang nais at sa papaanong paraan ito makakamit. Hangga’t patuloy na kinakapos at walang kabatiran tungkol sa bagay na ito, patuloy ang pagkasiphayo at kawalan ng pag-asa.
Tayong lahat ay hindi magagawang baguhin ang ating mga buhay kung walang namamayaning pagbabago mula sa ating mga puso. Ang susi sa bagong-buhay ay makilalang lubusan, kung sino ka, ano ang magagawa mo, at ano ang iyong mga pinahahalagahan.
   Bawa’t positibong pagbabago sa buhay ay nagsisimula sa isang malinaw, nangingibabaw, at matatag na kapasiyahan na kailangang gawin... o huwag nang gawin. Dalawa lamang ang pagpipilian, patuloy na magtiis sa kasalukuyan, o humanap ng mga kaparaanan upang mabago ang kalagayan. Ang pagpapasiya ay isa sa pinakamahalagang kalidad ng mga masayahing tao. Naging matatag at matibay sila na magpasiya sa dami ng mga karanasan na kanilang pinagdaanan, mga paulit-ulit na kabiguan, at kasanayan kung papaano ito malulunasan, hanggang sa naging likas na sa kanila ang magpasiya kaagad nang walang pag-aatubili. 
Isaisip sa tuwina, na ikaw lamang at wala nang iba pa ang mismong makapagbabago ng iyong buhay. Kailanman ay huwag baguhin ang iba. Sa halip, simulang gamitin ang iyong mga katangian at kakayahan para sa iyong kaunlaran. 
 Ang malungkot na katotohanan ay marami sa atin ang mahirap at kinakapos sa buhay sapagkat hindi pa nakapagpapasiya na maging maunlad at payamanin ang sarili. Marami ang mataba at sadyang mahina sapagkat ayaw pang magpasiya na pumayat at maging malusog. Marami ang nais yumaman sa biglang paraan, hindi sa pahirapan. Perang nasa bulsa na, ay ipagsasapalaran at isusugal pa. Gayong sa paghahanap ng madalian, ibayong kapahamakan ang nakakamtan. Lahat ng bagay ay dumaraan sa proseso, may mga baitang na aakyatin, may mga pamantayang susundin at pagtitiyagang gagawin. Kung sa mabilisan ang hilig, walang katuturan ang makakamit. Nangyayari lamang ang mga ito sa iba; sa dahilang higit nilang inaaksaya ang kanilang mga mahahalagang panahon sa ibang mga bagay, kaysa bigyan ng atensiyon ang kanilang mga sarili. Hindi nila magawang magpasiya kung nais na pumayat, lumusog, umunlad at makatakas sa kahirapan.
Ang pagbabago ay isang paghamon o balakid, nasa iyong paniniwala lamang kung papaano mo ito haharapin o tatalikdan.
Nasa ating mga saloobin ang dahilan kung papaano natin hinaharap ang buhay. Katulad ng pagtingin sa salamin, ito ang iyong katotohanan. Anuman ang iyong nakikita ay repleksiyon lamang ng iyong ginagawa. Ngumiti ka at ang nasa salamin ay ngingiti din sa iyo. Sumimangot ka at sisimangot din ito sa iyo. Ang ating mga saloobin ay napakahalaga at nasa ating kapangyarihan na piliin, kung nais nating maging masaya o malungkot sa araw na ito. Magagawa nating kontrolin, supilin, at iwaksi ang anumang bumabagabag sa atin. Nasa ating kapasiyahan kung ang araw na ito ay nais nating maging positibo o negatibong pamumuhay.
Ang mga kaisipan ay mga bagay! Nagiging makapangyarihan lamang ang mga ito kung lalakipan natin ng malinaw na layunin at masidhing pagnanasa ay maisasalin sa tumataginting na kayamanan.
 Magpasiya na ngayon! Simulan na itama at ayusin ang anumang gumugulo sa iyong isipan. Sa bawa’t araw ay patuloy na dumarating ang pagkakataon. Kung hindi mo pa ito isasagawa ngayon, papaano mo magagawang harapin pa ang mga panibagong pagkakataon na darating. Kung sa Lunes ay wala kang ginawa, at pati na sa araw ng Martes, pagdating ng Miyerkoles, tatlo na ang kailangan mong tapusin. Papaano kung sa buong linggo ay hindi ka tuminag, at nagkasya na lamang sa pangangarap at pagbigkas ng, “sana at dapat,” mistula kang nagsasalansan ng mga bagabag at problema na siyang pumaparalisa sa iyo para hindi makakilos nang ganap. Ikaw mismo ang nagpapahirap at nag-aalis ng mga pagkakataon para sa iyong sarili na magtagumpay.
 Ang pinaka-kritikal na sangkap ay ang kumilos ka at lunasan na ang anumang bumabagabag sa iyo. Napakasimple nito. Kahit na saksakan ng dami ang solusyon mo at talaga namang makakalunas, kung hindi mo naman nagagamit ay pinasasakit lamang nito ang iyong ulo. 

Ang tunay na Pilipino ay gumagawa, hindi nangangarap nang gising.
Magpasiya na ngayon! Tanggapin ang katotohanan na nasa iyong mga kamay lamang magkakaroon ng tunay na kaganapan para marating mo ang iyong tagumpay, kahit na matagal at mahirap itong magawa, o gaanong pagsisikhay ang ilalaan mo para ito makamit. Lahat ay magiging madali na lamang kung ito ay masisimulan. Magpasiya kaagad, at habang gumagawa at abala ka, ang mga kalunasan ay kusang magsisilitaw sa iyong daraanan, at ang mga tao ay magsisitulong para madaling matupad ang iyong pangarap. Alalahanin na, “Kung nais mong tulungan ka ng iba, unahin mo munang tulungan ang iyong sarili.”

Hindi lahat ay madali at bahala na... Kailangang kumilos kaagad, kung hindi makalipad, tumakbo. Kung hindi makatakbo, maglakad. Kung hindi makalakad, gumapang. Kahit na anuman ang mangyari, manatiling kumikilos!
Dahil kung hindi ka kikilos, ikaw ay kikilusin ng iba. At ibayong kapighatian ang daranasin mo.
KUMILOS NA...
Jesse Navarro Guevara
Lungsod ng Balanga, Bataan