Wednesday, March 07, 2018

Mabisang Panuntunan ng tunay na Pinuno

“Telling people what to do is showmanship.
Showing people how to do it is leadership.”


   Ito ang mga kabutihang asal sa pagiging ulirang mamamayan ng Pilipinas. Bilang tunay na Pilipino, anumang larangan o industriya ang iyong ginagalawan, at saan mang panig ng mundo na ikaw ay naroon ngayon ... 
isa kang magiting na opisyal ng ating bansa

   Ang lahat ng iyong iniisip, mga pananalita, at ginagawang mga pagkilos, ay nagpapatibay ng iyong pagiging tunay na Pilipino. Isa kang kinatawan ng iyong mga kababayan at katuparan ng kanilang mga adhikain sa buhay. At anuman ang kaganapan o kalabasan ng iyong mga layunin; maging ito'y humantong sa kaligayahan o kapighatian, panalo o talunan, tagumpay o kasawian, matiwasay o masalimoot man---lahat tayo ay tuwirang nasasangkot. At ang sumusunod na henerasyon ay tahasang mabibiyayaan o mapapariwara. Nasa kamay ng bawa't isa sa atin ang ikapapayapa at ikauunlad ng ating bansa. Walang sinumang makakagawa nito para sa atin kundi tayo mismong mamamayan ng ating bansa.

  Hindi ka pangkaraniwan at walang sinumang katulad mo. Nararapat lamang bilang pagdakila at pagpupugay sa iyong pinanggalingan na lahing kayumanggi; na pinagbuwisan ng buhay ng marami nating mga ninuno, na nakipaglaban sa mga dayuhan at huwad na mga Pilipino, upang magkaroon ng isang Malayang Pilipinas. Karapatan at tungkulin nating ipagmalaki na tayong lahat ay IsangPilipino na may pagmamahal at pagmamalasakit sa ating mahal na PILIPINAS; Ang Perlas ng Silanganan.
    Lahat tayo ay magkakabigkis; at ang kaligayahan o kasawian ng bawa't isa sa atin ay ating nadarama. Ang iwasan ito, ay magiging mga bagabag na patuloy na gumigising sa ating kamalayan. Sapagkat . . . ang pagiging mapagmalasakit at matulungin ay likas nating kaugalian.

Mabuhay ang mga tunay na Pilipino!

Jesse Navarro Guevara
Lungsod ng Balanga, Bataan

Tuesday, March 06, 2018

Pilipino Ka nga ba?

Ang Maging Pilipino sa Isip, sa Salita, at sa Gawa: IsangPilipino


Kahalintulad ng ating ina, anumang kahinatnan ng ating bansa maging mabuti o masama man ay hindi natin maipagkakaila bilang mga anak. Dito tayo nagmula at sa kalaunan ay dito rin magbabalik. Huwag nating kalimutan saan man tayo naroroon, sinuman ang ating kaharap, dala-dala natin ang ating lahi at bansa. Kasamang dumadaloy sa ating mga dugo ang lahing kayumanggi na ipinamana ng ating mga ninuno. Mula kay Lapulapu, Andres Bonifacio, Jose Rizal, at maraming iba pa, .... nananatili ang ating pagdakila at pagmamahal sa ating bayan.
    Likas lamang na ipaglaban natin ito at makibaka para sa ating mga karapatang pantao. Magpasiya at makialam kung ano ang tama at mali, kung ano ang nakakatulong at kung ano ang nakakapinsala sa ating lipunan. 
    Makibaka huwag matakot. Kaya lamang may nag-aapi, umaabuso, at nagpapasasa ay may pahintulot tayo. Kung hindi natin pinapayagan walang masamang kaganapan. 
   Ang ating ina ay nag-iisa lamang, walang katulad at walang katumbas. Walang   makakapalit sa kanya magpakailanman. Pilipinas ang pangalan at ating Inangbayan. Ang pintasan, itatwa, at aglahiin siya ng kanyang mga anak ay tahasang pagpapahintulot sa mga banyaga o ibang lahi na gawin tayong mga alipin.
 
Jesse Navarro Guevara
Lungsod ng Balanga, Bataan

Monday, March 05, 2018

Tanggapin ang KATOTOHANAN



    Isang umaga, sa may aplaya ng bayan ng Bagak, sa Bataan, nakaupo si Doming sa kanyang bangka, nagpapahinga at pinagmamasdan ang bukang-liwayway. Habang pinupunasan ang pawis sa noo ay napapangiti ito sa nahuli niyang maraming isda. Tuwang-tuwa naman ang kanyang asawang si Trining habang inilalagay ang mga isda sa kanyang kalya upang dalhin na sa palengke at ipagbili. Nang makaalis na ang asawa, sumandal sa bangka si Doming upang makaidlip nang ilang sandali. Hindi pa niya naitatakip ang sambalillong buli sa kanyang mukha nang gulantangin siya ng boses ng isang lalaki.
   “Hoy, Doming, ‘gandang umaga sa iyo! Kamusta ang huli mo ngayong umaga, nakarami ka ba?” Ang bungad ng lalaki.
 
   “Magandang umaga naman po Mang Bestre, ayos naman po at dinala na ni Trining sa palengke upang itinda.” Ang mahinahong tugon ni Doming habang tumitindig at umupo sa gilid ng kanyang bangka.
   Nakaugalian na ni Mang Bestre ang maglakad tuwing umaga sa aplaya kapag maganda ang panahon bago ito magtungo sa kanyang pabrika. Isa si Mang Bestre sa mayayaman sa Bagak, at isa sa kanyang mga negosyo ang magpautang ng puhunan sa mga tindera, magsasaka, at mangingisda na kinakapos sa puhunan.
   Nakakunot ang noo nito nang magsalita, “Aba’y, Doming, ano pa ang ginagawa mo dito, bakit hindi ka pa pumalaot muli at manghuli pa ng maraming isda. Kailangang nangingisda ka pa kaysa nakasandal lamang dito at walang nang ginagawa.”


   “At ano naman ang mapapala ko dito?” Ang napapangiti na tugon ni Doming sa pagkakagambala niya mula sa binabalak na pag-idlip.
  “Aba’y napakasimple lamang. Kung patuloy kang mangingisda, maraming ititinda si Trining at marami ang inyong kikitain. Nang sa gayon, may sapat kang salapi na makabili ng isa pang bangka na panghuli, mapapaupa mo ito at lalong mapapadami ang iyong mahuhuli. At mula sa dalawang bangkang ito, makabibili ka pa ulit ng isa  pang bangka na pauupahan mo rin. Hanggang sa makaipon ka at makabili ng malaking pangistang batil at malalaking lambat upang lalong maparami mo ang iyong mga huli.” Ang paliwanag ng negosyante.
   “At ano naman ang mapapala ko dito?” Ang pag-uulit ni Doming. Napakamot sa batok ang negosyanteng si Mang Bestre at nayayamot na nagtanong, “Hindi mo ba naiintindihan ang paliwanag ko?" Lumapit nang bahagya at nakapameywang na hinarap nito si Doming.
   “Kung magkakaroon ka ng maraming bangka na panghuli, makakabili ka ng higit na malaking pangistang batil at makakapunta ka sa malalayong pook na maraming isda, upang maparami mo ang iyong huli. Magkakaroon ka ng maraming tauhang maglilingkod sa iyo. Nasa bahay ka na lamang at uutusan mo na lamang sila na manghuli para sa iyo.” Ang naiinis na pangungulit ng negosyante.
   Minsan pa, inulit muli ni Doming ang tanong nito, “ At ano naman ang mapapala ko dito?” Ang negosyante ay namumula na sa pagkainis, at nagagalit na. Pahiyaw itong nagsalita kay Doming, “Hindi mo pa rin alam?” Itinutok ang hintuturo nito sa mangingisda na mistulang amo at nagpatuloy sa pagsasalita habang pakumpas-kumpas ng kamay,“Makinig kang mabuti, dahil dito, ikaw ay magiging napakayaman at hindi mo na kailangan pang magtrabaho sa buong buhay! Magagawa mong palipasin ang maghapon na nakasandal na lamang dito sa aplaya, nakatingin sa paglubog ng araw at wala ka nang pakialam sa lahat. Makapag-papahinga ka hanggang ibig mo.”
   Lalong napangiti ang mangingisda, tumatango-tango . . , tumayo mula sa pagkakaupo at tumitig ng malalim kay Mang Bestre. At buong katiyakang nagpahayag,
   “At ano naman sa inyong palagay ang aking ginagawa ngayon? Ako ay nagpapahinga na. Kung hindi ninyo ako ginambala sa aking pamamahinga, marahil mahimbing at masaya na ako sa aking pagtulog.”
   Napatigalgal ang negosyante at nakasimangot na lumisan ito na iiling-iling sa malinaw na pagtugon ng mangingisda.

-------
   Ang magkaroon ng sapat na ikakabuhay at nakapagpapaligaya sa iyo ay magandang panuntunan sa buhay. Mainam at sadyang makakabuti ang magsumikap pang higit upang magtagumpay. Subalit kung mangangahulugan naman ito ng ibayong pagtitiis, pagpapakasakit, at mga paghihirap na ayaw mong mangyari sa iyo, at napipilitan ka na lamang, isang pagkakamali ito. Gayong magagawa namang maging maligaya sa anumang sandali. Tamasahin ang mga malilit na tagumpay, magpahinga at maglibang sa tuwina. Mula sa maliliit na tagumpay, ito’y nagpapatuloy sa higit pang malalaking tagumpay.
   At huwag kakaligtaan na anumang labis na higit pa sa iyong inaasahan o tinatanggap ay nakakasama kadalasan, kung wala kang paglalaanang makabuluhan para dito. Kaakibat ng pagyaman ang ibayong responsibilidad. Kung hindi ka handa para dito, huwag nang subukan pa at hindi ito nakalaan para sa iyo.
   Ang pagiging kuntento o ganap nang masaya sa kalagayan ay mahirap na matutuhang saloobin. Madali ang mahuli sa nakaumang na patibong ng pagkakataon na para kumita ng marami, kailangan ang ibayong magtrabaho nang walang puknat, gayong nakasasapat na ang kabuhayan at maaari nang lumigaya.
   Lumitaw tayo sa daigdig na hubad sa lahat ng bagay, at wala rin tayong madadalang kahit anuman sa ating paglisan. Ito ang nagdudumilat na katotohanan.

Talahuluganan, n. glossary  
Ang mga katagang narito ay mula sa paksang nasa itaas. Ito'y para sa mga nagnanais na mabalikan ang nakalimutang mga salita at maunawaang lubos, at maging doon sa mga may nais makatiyak sa tunay na kahulugan at angkop sa pangyayari o pagkakataon, upang mapalawak ang kanilang paggamit ng ating wikang Pilipino.

Naniniwala tayo na ang talahulugunan ay kailangang tayo ang sumulat.
aplaya, dalampasigan n. beach, seaside
paghitit, v. smoking
pangistang batil, n. big fishing boat
lambat, n. fishing net
bukang-liwayway, silahis ng araw n. dawn, sunrise
pumalaot, v. go back to the sea
sumandal, humilig v. lean, incline for support
idlip, n. nap
tulog, natutulog adv./adj. sleep, asleep
tigalgal, n. puzzlement, perplexity, bewilderment
simangot, n. sourface look,
puknat, sagwil adj. cease, interrupt
patibong, bitag, umang n. trap, lure, entrapment
saloobin, dinarama n. attitude, feeling
paglisan, n. at the end of life, death
tamasa, ikalugod, ikasaya v. enjoy, appreciate, be happy
hubad, salat adj. naked, without anything 

Jesse Navarro Guevara
Lungsod ng Balanga, Bataan

Thursday, February 22, 2018

May Lunggati Ka ba?



Ang simpleng pagtuon subalit epektibong pamamaraan ay nakapagpapabilis ng progreso at nagpapasulong sa hangarin. Ito ay itinataguyod ng lahat na matatagumpay sa negosyo. Pangunahin dito ang paghihiwalay ng 7 kategorya sa iyong mga lunggati (goals) upang mapilitan ka na paghusayin ang pagbalanse sa iyong mga pagkilos.
   Magagawa mong pagpasiyahan ang tamang panahon para makamit ang hinahangad mong resulta. Ang dalawang buwan na pag-ikot ay mainam. Hindi ito kalayuan, at may sapat kang panahon para maisaayos ang makabuluhang progreso.

Ang 7 Kategorya ng Lunggati ay ang mga sumusunod:
-Finansiyal
-Negosyo/Karera o Okupasyon
-Pag-aaliw o Libangan
-Kalusugan at Pagpapalakas
-Mga Relasyon
-Personal
-Kontribusyon
   Kapag masikhay mong nailaan ang bahagi ng iyong panahon sa mga kategoryang nasa itaas sa bawa’t 60 araw, magagawa mong tamasahin kung ano ang pinakahahangad ng karamihan sa atin—ang balanseng buhay. At kung mayroon kang sapat na paglalaan ng iyong mga oras para mabalanse ang iyong mga gawain sa maghapon, mayroon kang kapayapaan at panatag na isipan.
   Upang mapanatili ang mga ito sa iyong isipan, repasuhin ito sa araw-araw. Karamihan sa atin ay hindi ito tahasang ginagawa. Sa katunayan, karamihan sa kanila ay wala man lamang na plano ng mga aktibidad para sa kanilang mga lunggati.
   Maging matalino, bigyan ang sarili na umusad at makalampas sa kompetisyon. Magpunyagi at ang tagumpay ay laging kapiling mo.

Jesse Navarro Guevara
Lungsod ng Balanga, Bataan

Ikaw ba ay Bantay-Salakay?



Ang tagumpay ay ang kaalaman kung ano ang tama at kung ano ang mali. At ituon ang buong atensiyon na paunlarin ang sarili.

Walang mahika o hokus-pokus na pormula, o maging mga sekretong sangkap para makamit mo ang iyong mga naisin sa buhay. Simpleng kaparaanan lamang ang talagang kailangan; pagtuunan ng atensiyon ang mga bagay na siyang tama at nakakatiyak ng tagumpay kaysa mga bagay na walang saysay at nauuwi lamang sa kabiguan. Magkagayunman, marami pa ring tao ang nakatuon sa mga walang katuturan at naghihintay ng malaking pagbabago sa kanilang mga buhay. Doon sa mga nagkakasya na lamang sa pasahod tuwing matapos ang isang buwan ay hindi pinag-aaralan kung papaano magagawang maging matalino sa pinansiyal. Ang buong atensiyon nila ay kung papaano ang gumastos kaysa magkaroon ng matatag na sandigan para sa kinabukasan.
   Marami sa atin ang natrap o nabitag at nakalugmok na sa kanilang mga tungkulin na hindi nila nais at napipilitan lamang kapag pumapasok sa trabaho tuwing umaga. Sapagkat hindi nila pinagtuunan ng pansin ang kanilang mga kakayahan at pinahusay ang kanilang mga katangian. Tinanggap na nila na sila'y mga talunan at ito ang kanilang mga kapalaran sa buhay. At lalo namang masaklap na sa halip paunlarin ang sarili, nagkasya na lamang kung ano ang nasa harapan at nakaugalian. Bantay-salakay ang mga ito, laging nakabantay at naghihintay. Kapag may nakalingat o may nagpabaya, kaagad na sumasalakay upang makuha sa maling paraan ang pinaghirapan ng iba.
   Kung maingat at masusing pag-aaralan lamang kung ano ang tunay na nagpapaunlad at hindi nakapagpapaunlad sa iyong buhay, madali na ang makagawa ng mga kaparaanan para makaiwas sa patuloy na mga kabiguan.

Jesse Navarro Guevara
Lungsod ng Balanga, Bataan

May Problema Ka ba?



Problema na, huwag nang problemahin pa.
Hindi pinag-uusapan ang mga problema, kundi ginagawan ito ng mga solusyon para malunasan.
Hindi natin maiiwasan ang mga problema sa buhay kundi ang harapin ang mga ito at solusyunan. Hangga’t ipinagwawalang-bahala natin ang mga ito, patuloy itong lumalaki at nagiging malala hanggang mauwi sa kapahamakan. Higit na mainam ang madaliang pagharap sa mga ito bago mahuli ang lahat.
   Tanggapin natin ang katotohanan na bahagi tayo sa pagkakamali kung bakit nagkaroon ng problema. Tanggapin ang ating responsibilidad sa problema bago natin ito malunasan. Hindi magagawang lunasan ang isang problema sa pagsasabi na, “Hindi ko problema ‘yan!” “Wala akong kinalaman diyan!” “Wala ako, nang mangyari ang problemang iyan!”
   Wala tayong malulunasan kapag umaasa tayo at naghihintay na may gagawa ng solusyon para sa atin. Makakagawa lamang tayo ng solusyon kapag nanindigan tayo na, “Ang problemang ito ay isang paghamon sa aking kakayahan at aking responsibilidad na solusyunan. Kung hindi ako kikilos, walang kikilos para ito malunasan.”

Bakit nga Ba?
   Hindi dahil sa mahirap magawa ang mga bagay kung bakit ayaw nating pangahasan na gawin ang mga ito; kundi dahil sa ayaw nating mangahas at simulan kaagad ito, kaya nagiging mahirap at umiiwas tayo.

Jesse Navarro Guevara
Lungsod ng Balanga, Bataan