Pahimakas

Ako ayPakinggan

Sa aking pagtanda, unawain mo sana ako at pagpasensiyahan.

Kapag sa kalabuan ng aking mata ay nakabasag ako ng pinggan.

O, nakatapon ng sabaw sa hapag-kainan, huwag mo sana akong pagagalitan.

Dahil kahit ko pigilan ay maramdamin ako at madaling masaktan.

Maliit na ang mundo ng isang matanda…

Sa tuwinang sinisigawan, ay mistulang kaawa-awa.

Mahina na ang pandinig ko sa binibigkas mo ay hindi ko maintindihan.
Laging sinisisi at madalas na mabulyawan.

Ang mabuti ay pakisulat na lamang ang mga sinasabi mo.

Kung ako man ay uugod-ugod, ay pagpasensiyahan sana ako

Matanda na kasi ako, laging humihingal at mabagal kumilos,

Madali akong mahapo at mahina na ang aking mga tuhod.

.

Pagtiyagaan mo sana akong tulungan na makatayo.

Alalayan ako sumandali at madaling mahapo.

Tulad noong nag-aantalalan ka at nag-aaral na lumakad.

Nakabantay ako at sinasalo kita kapag nabubuwal ka.

Pagpasensiyahan mo din sana ako,

kung ako man ay nagiging makulit na.

At paulit-ulit na parang sirang plaka.

Ang hiling ko lamang ay makaunawa ka.

Nais ko lamang … na malaman mo.

At pakinggan ang hiling kong ito.

Huwag mo sana akong pagtatawanan,

o, pagsasawaan mang pakinggan.

Natatandaan mo pa ba noon, nang bata ka pa?

Makulit ka at nais mapasaiyo ang lahat ng ibig mo.

Kapag nais mo ng lobo, ay walang kang hinto,

At paulit-ulit sa akin nang iyong mga pagsamo.

Maghapon kang magmamaktol at mangungulit,

Hangga’t hindi mo nakukuha ang iyong ibig.

Gayunma'y, pinagtitiyagaan ko ang iyong kakulitan,

at bihira kong ipagkait anumang iyong maibigan.

Pagpasenyahan mo na rin sana ang aking amoy.

Masangsang na at sadyang amoy lupa pa.

Huwag mo naman sana ako ay pandirihan.

Pilitin na maligo at maglinis ng katawan.

Dahil mahina na ako at laging may sinat,

kapag nalamigan ay sakitin at nilalagnat.

Ayoko ko kasing mapulmunya at maabala ka pa.

Mahirap din para sa akin ang maging pabigat pa.

Siyanga pala, natatandaan mo ba noong bata ka pa?

Pinagtitiyagaan kitang habulin at hatakin sa ilalim ng kama.

Kapag ayaw mong maligo ay nagtatago ka.
Subalit hindi ako sumusuko at hinuhuli kita.

Pagpasensiyahan mo rin sana ako,

Kung ako nama’y masungit na madalas,

Dala na marahil ito ng aking pagkupas.

Masasakit ang kalamnan at namamanas.

At pahina nang pahina na ako sa mundong ito.

Pagtanda mo, ay maiintindihan mo rin ako.

Kapag may kaunti kang panahon para sa akin,

Pansinin naman ako at magkuwentuhan tayo.

Kahit sandali lamang ay masaya na ako.

Kasi nakakainip na sa bahay ang nagsosolo.

Walang makausap at laging namamanglaw.
Nakalimutan na ako at hindi nadadalaw.

Kung minsan naa-alaala ko,...ang Nanay mo.

Napapaluha ako hanggang sa mapansin ko,
umiiyak na pala ako at basa na ang larawan niya.
Ako'y namamanglaw at laging hinahanap siya.

Alam ko, anak,  na lagi kang abala sa trabaho mo

Kasi nasasabik na akong mayakap kitang muli,

At makausap kahit na sa ilang sandali.

Dahil kaligayahan ko na ang makita kita.

Sana, naman anak, pagbigyan mo na ako

Magkita tayo at magkuwentuhan naman tayo.

Ka-kahit hindi ka na interesado pa sa mga kuwento ko.

Sana naman ay mapagtiisan mo ako.

Natatandaan mo ba anak noong bata ka pa?

Tuwang-tuwa ka sa aking mga istorya.

Pinagtitiyagaan mong pakinggan at intindihin,

Lalo na kapag tungkol sa prinsesa at mga bituin.

Hiling mo lagi ay kuwentong tsikiting.

Tuwang-tuwa ka at sinasaliwan mo pa ito ng kanta.

Kumekendeng-kendeng ka at tawa nang tawa.

Hanggang sa makatulog ka sa sobrang saya.

Sana… laging nariyan ka sa aking tabi.

Kapag dumating ang sandali at ako ay magkasakit,

may mabigat na karamdaman at nakaratay sa banig.

Sana ay huwag kang magsawa sa akin na mag-alaga.

Pagpasenyahan mo din sana. . .

Kung marumihan ko ang kumot at kama.

Kahit ako ay mahina na, … ay pipilitin ko,

na mag-ingat, huwag ka na lang magalit pa.

Ang munti ko lamang na kahilingan…

ay pagtiyagaan mo sana akong bantayan,

sa mga huling sandali ng aking buhay.

Kinakapos na ako at hindi na magtatagal.

Sakalimang dumating na ang aking pagpanaw,

Nais ko lamang sana ay nasa aking tabi ikaw.

At magkahawak na mahigpit ang ating mga kamay.

Kailangan ko kasi ang iyong pagdamay.

Upang makayang harapin ang aking kamatayan.

May ngiti sa aking mga labi at nasisiyahan.

Huwag kang mag-alala kapag ako ay naroon na,

At ang Dakilang Lumikha ay makaharap ko na.

Masaya kong ibubulong ito sa Kanya,

Na ikaw ay pagpalain at patnubayan sa tuwina.

Dahil naging matulungin at mapagmahal ka,
na nagpaligaya sa iyong ama at ina.

 Anak ko,  . . . Mahal kita.

Maikling Kasaysayan ng Buhay

Sino ang taong nakaharap sa iyo sa salamin, at sino naman ang nag-oobserba sa iyo at ng repleksiyon mo sa salamin?

Narito ang isang maikling kasaysayan ng buhay na madalas na nagaganap sa atin. Mabagal na basahin at limiin ang tinutukoy ng mga kabanatang ito sa tunay na mga pangyayari sa ating buhay. Makikilala natin kung sino ang natutulog, nagtutulog-tulogan, at tahasang tulog sa pagharap sa buhay.

   Hangga’t iniiwasan natin na humarap sa salamin, at titigan nang maigi ang taong nakaharap sa atin, mananatili tayo na nakatingin sa mga tao o sa mga sitwasyon para may mapagbalingan ng paninisi. At hindi kataka-taka na patuloy din ang natatanggap nating paulit-ulit na resulta o kakahinatnan. Ang pagkakamali ay minsan lamang, kapag ito ay naulit ay hindi na ito pagkakamali, ugali na ito, at kung umulit pa, bisyo na ito. Sapagkat walang pagbabago hangga’t walang binabago.

Unang Kabanata

Naglalakad ako sa daan.

Mayroong isang malalim na balon sa tabing daan.

Nahulog ako.

Naligaw ako. . . Walang makatulong sa akin.

Hindi ko kasalanan ito.

Magpakailanman kong hahanapin ang paraan upang makaahon.

Pangalawang Kabanata

Naglalakad ako sa daan ding ito.

Mayroong isang malalim na balon sa tabing daan.

Nagkunwari ako na hindi ito nakikita.

Nahulog muli ako.

Hindi ako makapaniwala na ako ay napadaan muli dito.

Subalit hindi ko kasalanan ito.

Mahabang panahon din ang kailangan upang ako ay makaahon.

Pangatlong Kabanata

Naglalakad akong muli sa daan ding ito.

Mayroong isang malalim na balon sa tabing daan.

Naroon ito at nakikita ko.

Nahulog pa rin ako. . . isa na itong ugali . . . subalit,

nakadilat ang aking mga mata.

Nalalaman ko kung nasaan ako.

Kasalanan ko ito.

Mabilis akong umahon.

Pang-apat na Kabanata

Naglalakad na naman ako sa dating daan na ito.

Mayroong isang malalim na balon sa tabing daan.

Paikot ako na naglakad at lumisya.

Panglimang Kabanata

Naglakad ako sa kabilang daan.

Kung kikilalanin ang ating malaking pananagutan sa mga kamaliang ito, at naghahangad tayo na malunasan ang mga ito, kahit gaano man kahapdi, kailangan at puspusan nating itinatama ang mga ito, upang mapabilis na magawa ang makabuluhang pagbabago sa katuparan ng ating mga pangarap.

Nasaan Ka Inay?

Mahal Kita, Anak Ko... mga katagang bihira nating sambitin, lalo na kung kaharap natin ang pinag-uukulan ng ganitong pagtatangi. Baganma't malungkot na banggitin pa ito, kadalasan ay naririnig ko ang mga katagang ito sa tuwing nakikiramay at sumasama ako sa libing. Ito ang tagpo na inilalagay na sa hukay ang yumao, at ang mga hagulgol, mga pagdaing, at pagpaparinig ng mga katagang ito ay wala nang halaga pa sa isang malamig na bangkay.

   Nakapanghihinayang at nakakapang-gagalaiti kapag nasasaksihan ko ang ganitong tagpo sa libingan. Ano pa ang halaga at saysay nito? Wala na. Mistulang pakitang-tao at walang hanggang pagsisisi lamang ito.

   Mahalaga lamang ang mga bagay kung nawala na ito sa atin. Hangga't kapiling natin ang mga ito, nagtitiwala tayo, na nariyan lamang sila at hindi umaalis. Subalit ang buhay ay maikli lamang at walang katiyakan. Lahat ng ating nakikita at nahahawakan ay mga panandalian lamang at mawawala din sa atin. Nakatakda ito at siyang magaganap. Ang mga bagay na pinakamahalaga sa lahat at siyang tumatalab sa ating mga puso at kaluluwa ay yaong hindi natin mga nakikita.

   Umaasa ako na ang kuwento na ito ay makapagbubukas ng isipan.

Mahal Kita, Anak Ko...

Isang dapithapon, maririnig ang malakas na paghagulgol ni Melba mula sa kanyang silid. Kalilibing lamang ng kanyang Lolo kangina, at pagkauwi sa bahay ay hindi na niya nakayanan pang pigilin ang kanyang tinitimping pagdadalamhati. Ang panaghoy niya ay mistulang talim na humihiwa sa puso.

   Naulinigan ng kanyang ina ang pagtangis ni Melba, at nag-aalala itong kumatok sa pinto ng silid. “Melba, anak ko, buksan mo ang pinto at nais kitang makausap.”

 

 “Ayoko! Tigilan at iwanan na ninyo ako!” Ang hiyaw nito habang umiiyak. Subalit lalong nilakasan ng ina ang pagkatok sa pinto. At napilitan si Melba na tumayo mula sa pagkakadapa sa kama at pagbuksan ito.

 “Bakit po ba? Ano'ng kailangan ninyo sa akin? Ang nagmamaktol na usisa nito habang nakatayo sa gilid ng pinto.

   “Baka ... kung mapaano ka na anak? Kasi, lagi ka na lamang umiiyak buhat nang mamatay ang Lolo mo, hindi ka na kadalasang kumakain?  Bakit nga ba? Ang may pangambang tanong ng ina.

   “Hindi ko malimutan si Lolo, lagi kong naa-alaala ang masasaya naming pag-uusap at mga kwentuhan, lalo na kapag mayroon akong mga problema na idinudulog ko sa kanya. “ Ang paliwanag ni Melba.

   “Alam ko iyon, anak ko,” ang pakikiayon ng ina. “Hinahanap-hanap ko rin ang Lolo mo, at ako’y nalulungkot din. Narito naman ako, bakit ayaw mong makausap ako?”

    Bigla ang pagtalikod ni Melba at muling sumubsob sa kama, umiiyak, at humihiyaw, “Hindi maaari! Hinding-hindi mangyayari ang sinasabi ninyo." Ang palahaw nito sa ina.

   “Bakit naman hindi, narito naman ako... at tutulungan kita.” Ang pagsusumamong pakiusap ng ina kay Melba.

   “Dahil kayo ang aking problema! At kayo ang lagi naming pinag-uusapan ni Lolo!” Ang paninising pahayag ni Melba sa kanyang ina.

-------

Kadalasan ang mga anak ay hindi magawang magsumbong, magtapat, at ipaliwanag sa mga magulang ang nangyayari sa kanilang mga sarili. Sa kadahilanang, nawalan na ang mga ito ng pagtitiwala at respeto sa kanilang mga magulang.

   Mahaba ding panahon ang nagdaan bago dumating ito sa ganitong relasyon. Hindi ito sa isang iglap lamang ay nangyari na at kusang naganap. Ang mga magulang ang nagsimula ng lahat ng mga ito; sa mga pangakong paulit-ulit na hindi tinutupad sa anak, sa mga pangungutya, pamimintas, pamumuna, at paninisi sa kapintasan at pagkatao ng anak, sa panghihiya at pangungutya sa harapan ng mga kaibigan ng anak, sa pagda-daldal sa iba ng mga kamalian at kapintasan ng anak, sa pagwawalang-bahala at kawalan ng atensiyon na iniuukol sa anak, sa hindi pagdalo, pakikihalo, at pakikiisa sa mga pagsasaya ng anak, sa pagkakait ng paglingap bilang magulang sa anak, atbp.

   Higit pa dito, sa mga panahong kailangang-kailangan ng mga anak ang madadaingan at makakalunas sa kanilang mga problema, ay hindi nila mahagilap ang mga abalang mga magulang sa tuwina. At kung makaharap naman, sa halip na umunawa ay ibayong paninisi at pagbabanta ang iginaganti sa anak. 

   Kapag walang makaunawa at hindi matagpuan sa sariling tahanan ang hinahanap na pagmamahal, ay humahantong ang mga anak na tuklasin ang kaligayahang ito sa labas ng tahanan; sa kanilang mga kabarkada, sa iba’t-ibang mga tao, at hanggang magumon sa mga masasamang bisyo, na nagiging dahilan ng kanilang mga pagkapariwara at matinding kasawian.

   Laging nasa huli ang pagsisisi. Madali ang maging ina, ngunit mahirap ang magpaka-ina. Laluna't ang madalas na katwiran ay laging abala at nasa mga amiga. 

May bumigkas, “Ang magulang; ay yaong nalalaman ang inaawit ng iyong puso at nagagawang awitin ito sa iyo, ...sa mga panahong ito’y iyong nalimutan.” Kung mayroon ka na ganitong uri ng mga magulang, ikaw ay mapalad. Ito ang mga magulang na may ibayong pagpapahalaga at pagmamahal. Anuman ang kalagayan na narating mo at ikaw ay nakatindig, matatag, may pananalig at ibayong pag-asa, ikaw ay mapalad.

   At mula dito, huwag naman nating ipagkait ito sa ating mga anak. Huwag naman nating kaligtaan sila... bago pa mahuli ang lahat, at pahabol na bigkasin ang,

                                                          Mahal Kita, Anak Ko...

Harinawa.