May Katanungan Ka ba?

Ang kalidad ng pagkatao ay hindi aksidente. Ito ay palaging resulta ng matalinong pagtatanong kung sino kang talaga.

Paano ko ba makikilala ang aking sarili? Saan ba ako magsisimula? Kung walang mga katanungan ay wala ding mga kasagutan. Ang karamdaman ay inaalam para malunasan. Upang malaman ang dahilan, kailangang alamin nang may resultang matutuhan. Kapag may kaalaman, may masisimulan. Higit na mainam ang matiwasay na buhay kaysa masalimoot na buhay. Narito ang paraan:

   Maghanda ng bolpen at papel, umupo nang komportable sa isang lugar at hindi maaabala nang sinuman. Ipikit ang mga mata at huminga nang malalim, hayaang maglabas-masok ang hangin ng limang minuto. Magmuni-muni sa mga katanungang ito: Ano ang ang aking gagawin kung sakali …

-ay nalaman kong mayroon na lamang akong isang taon para mabuhay?

-may mapaminsalang bagyo tulad ng “bagyong Yolanda” ang dumating sa aming lugar?

-ay dumating ang isa kong kaibigan at humiling na tulungan ko siyang maglipat-bahay, ngunit nakahanda na akong manood ng sine sa araw na ito?

-nalaman ko na ang aming alkalde ay itinatago sa kanyang pribadong bodega ang mga donasyong pagkain, damit at kumot para sa mga nasunugan, at ipinagbibili?

-nanalo ako sa lotto ng tatlumpong milyong piso?

-may isang oportunidad at sekretong proyekto na mailulusot ko at kikita ako ng malaking pera na walang sinuman ang makakaalam?

-may kasama ako sa trabaho na sinisiraan niya akin nang patalikod ang aming manedyer?

   Pag-aralang mabuti. Napakahalaga nito at kailangang maunawaan nang lubusan. Ilang katanungan lamang ang mga ito na kailangan mong sagutin upang makilala ang iyong tunay na pagkatao, o ang nakamaskarang mapait na pag-uugali. Anuman ang maging mga kasagutan mo, ito ang iyong umiiral na karakter. Halimbawa, kung ang iyong kaibigan ay may pakiusap sa iyo na tulungan siyang maglipat-bahay at ang iyong sagot ay, “Sori, may mga trabaho akong aasikasuhin,” isa itong indikasyon na makasarili kang kumikilos kaysa ang makatulong sa relasyon ng pakikipag-kaibigan. Habang iniisa-isa mo ang mga katanungan, at nasasagot ito nang totoo at bukal sa iyong puso, matututuhan mong arukin nang malalim ang iyong sarili at makilala ang mga bahagi ng iyong pagkatao na nais mong baguhin at maitama. Kailangan ang iyong paninindigàn lamang ay yaong nagpapakilala ng tunay na Pilipino mong karakter kung sino kang talaga.

   Sapagkat dito nakasalalay kung anong tipo ng relasyon ang ipinamumuhay mo sa iba, at magiging uri ng kapalaran na naghihintay sa iyo.

   Upang makamtan ang kaalaman, kailangang mag-aral; subalit para makamtan ang kawatasan, kailangang magmatyag.

 

 

Jesse Navarro Guevara

Lungsod ng Balanga, Bataan

 

Supilin ang Masamang Ugali

Ang masamang ugali kapag hindi sinupil at pinalitan ng mabuting ugali, sa katagalan ito ay kagigiliwan at makakasanayan.

Bawat ugali at kakayahan ay iniimbak at pinalalakas ng magkakatugon na mga aksiyon. Anumang bagay, mapabuti o mapasama man kapag patuloy nating ginagawa, ito ay nagiging ugali. Ang ugali na mahilig maglakad, ay nagagawa tayong maging mahusay na mga manlalakad, ang regular na pagtakbo ay nagagawa tayong maging mahusay na mga mananakbo. Ang madalas na pagtugtog ng gitara ay nagiging gitarista. Mahilig na umindak at sumayaw, ang kalalabasan nito ay maging mananayaw. Gayundin sa mga bagay na may kinalaman sa ispirito; kung matibay at patuloy ang ating mga panalangin, tumitibay ang ating pananalig.

   Kapag tayo ay nagagalit; tayo ay nanggagalaitì, at habang patuloy ito, lalong sumisidhî at nauuwi sa pagkamuhî. Katulad ito ng buto ng halaman, kapag itinanim, dinidiligan at patuloy na inaalagaan, yayabong ito, mamumulaklak at magbubunga. Ganito din ang pag-uugali. Kapag nakasanayan na, ito ay makakaugalian at siyang gagawin sa tuwina. Kung ayaw mong lubusang magalit, magtimpi at huwag nang pag-alabin pa ang namumuong pagkainis. Palitan ito ng ugaling mapagtimpi. Higit na mabuti ang magpasensiya at maging mahinahon upang maibsan ang nadaramang poot.

   Lumayo at manahimik. Hayaan na kusang lumamig ang sitwasyon. Walang sinuman ang mananalo sa bawat argumento at mainitang pagtatalo. Makuha mo man ang nais mo at ikaw ang panalo, nawalan ka naman ng kaalyado, at kung minsan ay lihim na kaaway pa. 

   Kahit na hindi ka nakakatiyak sa magiging resulta, ngunit pinipili mo ang tama kaysa mali, at kung papaano mahusay na isakatuparan ito, unti-unti ay makakasanayan mo ito at magiging ugali na. Laging tandaan; anumang kinagigiliwan ay makakasanayan, at sa katagalan ay makakaugalian.

Sinuman ikaw, ang iyong pagkatao ay kabubuan 

ng iyong mga ugali.

 

Jesse Navarro Guevara

Lungsod ng Balanga, Bataan

Nasa Iyong Kaibuturan ang Lahat ng Kasagutan

Sisirin ang iyong kaibuturan, naritong lahat ang iyong mga kasagutan.

Marami akong nakasabay at nakasalubong sa aking paglalakbay sa buhay patungo sa direksiyon na nais kong marating . May nakita akong nakahinto, may tumigil na, ngunit ang karamihan ay bumabalik. Marami din ang nagpapahayag na sa kalagitnaan ng kanilang buhay, napatunayan nila na hindi nila ninanais ang kanilang napuntahan o kalagayan ngayon sa buhay. Nakaharap sila sa isang krisis na laging umaalipin at nagpapahirap sa kanila. Bagamat tinahak nila ang napiling landas, ang nadatnan nila ay masamang kapaligiran o isang patibong na ibinilanggo sila. Hindi mga nasisiyahan at may mga hinahanap na makapagpapaligaya sa kanila.

   Bagamat ang buhay ng bawat tao ay magkakaibá, naniniwala ako na ang makataong paglalakbay, ay napapalooban ng kaluwalhatian para magampanan kung bakit lumitaw at narito  pa tayo sa mundong ito. Kahit saan mang panig ng mundo o kulturang ginagalawan ng sinuman sa atin, may mga aspetong panuntunan na namamayani sa ating mga kalooban upang ipamuhay ang mga kalidad ng katotohanan, pagmamahal, kapayapaan at kaligayahan. Bawat isa sa atin ay ito ang matayog na hinahangad; mga kinakailangang sangkap para mabuó ang ating mga tahanan, pamayanan at ang pinakamabuting bersiyon ng ating tunay na pagkatao.

   Marami tayong taguri o ipinapangalan dito; Kalangitan, Paraiso, Nirvana, Hardin ni Bathala, Pagkamulat, Kamalayan, isang kundisyon na nagreresulta ng pinakamataas na kaligayahang hindi makakayang mailarawan ng mga kataga. Para sa akin, hanggat may nararamdaman akong hindi malirip at walang hanggang kaluwalhatian para mailabas ang nakatago kong mga potensiyal para sa kabutihan at kaligayahan, ito ang aking susundin at walang sawang tatahakin.

Sapagkat, "Ito ang tamang landas para sa akin."

   Natitiyak ko na ang kaalaman sa pinakaduló ng ating ginagawang paglalakbay sa buhay ay upang ganap na maisakatuparan at mapatunayan ang ating mga potensiyal para sa kaligayahan. Nabubuhay tayo upang ganap na maranasan ang kaligayahang nakatakda para sa atin. Kaysa nagmumukmók, dumaraing, naninisì, at nababagót sa buhay; sa halip, kilalanin nating maigì kung sino tayo at halukayin ang ating mga puso kung bakit patuloy tayong nabibigo na makita ang liwanag na siyang magpapaligaya sa atin. Nasa ating motibasyon makikilala ang tunay nating intensiyon sa buhay kung bakit binibigyan natin ng atensiyon ang mga bagay. Sapagkat sa lahat ng sandali, ay nililikha natin ang ating kaganapan.

   Ang tagumpay ay abót-kamay, ngunit makakamtan lamang ito kapag napatunayan mo ang Kaharian ng Langit na nasa kaibuturán mo.

 

 

Jesse Navarro Guevara

Lungsod ng Balanga, Bataan

 

Magtanim nang may Anihin

Wala kang aanihin, kung wala kang itinanim.

 

Magbungkal ng lupa. Kahit na mayroon kang mabuting binhi, kung wala ka namang pagtataniman na masaganang lupa, wala kang aanihing mabuting bunga. Bawat bagay ay may kalalagyan, subalit kung wala kang sapat na intensiyon sa ikakabuti nito at makakatulong sa iba, huwag nang pag-aksayahan pa ng panahon. Kung mahusay kang tagalikhà, kailangang batid mo kung papaano gamitin ang iyong potensiyal, mga kahalagahan, at hindi ka kuntento sa iyong pinaniniwalaan at nauunawaan. Sa sandaling pumasok na ang satispaksiyon sa diwa mo, simula na ito na mawalan ng saysay ang kalidad ng iyong nililikhà.

Magtanim nang puspusan. Ang lahat ng gawain ay bunga ng koneksiyon sa buhay. Hindi magagawa ng sinuman na magkulong sa tuktok ng isang tore; kailangan niya na magkaroon ng ugnayan sa kanyang kapwa, at ibahagi anuman ang mayroon sa kanya. Walang katuturan ang anumang karunungan at kaalaman kung hindi mo naman ito nagagamit para sa kaunlaran. Kung nais mong umani, matuto kang magtanim.

Umani nang masagana. Huwag magmadali, lahat ay may kanya-kanyang panahon. Sa pag-akyat sa hagdanan, kailangang tuntungan mo ang bawat baitang. Kung nais na maging bunga ang isang binhing buto, may mga kabanata itong susundin: Pagbungkal sa lupa, pagtanim ng binhi, pagdidilig at pag-aaruga sa halaman, pamumulaklak, pamumunga, pagpapahinog at pamimitas. Mapaklang kainin ang hilaw at hinog sa pilit, kung wala sa panahon at idinaan sa dahas at mabilisan, ito ay may aanihing kapinsalaán. 

 

Jesse Navarro Guevara

Lungsod ng Balanga, Bataan

Nasa Kaligayahan ang Lahat

Mahalaga ang Sentido Komon

Masaya Ka ba?

Matalik na Kaibigan

Tuklasin ang Sarili

Si Relasyon ang Mahalaga

Sa dalawang tao na nagsasama, tatlong pagkatao o persona ang namamagitan dito; Ikaw, Siya, at ang Relasyon ninyo. Bagamat dalawa kayo na nagmamahalan, nagkakaisa, nag-uusap, nagtatalò, nagkakagalit o nag-aaway, si Relasyon ay palaging nasa gitna at siya ay nagmamatyag, nagagalak kapag may pagmamahalan, nasasaktan kapag may alitan, at lumuluha kapag may tikisan at hiwalayan.

Marami sa atin ang hindi nakakaalam na kung paglaanan lamang ng atensiyon si Relasyón, at ito ang pinakamahalaga sa lahat, magagawa nating kontrolin at pakaisipin ang mga salita na ating binibitiwan. Tanungin natin si Relasyón;  "Kung bakit kailangang patuloy na magsama ang dalawang tao?'  'Kung kapayapaan at kaligayahan ang hanap, bakit may mga pagtatalo at alitan na nagaganap?' 'Kung tunay at wagas ang pagmamahalan, bakit hindi matanggap ang pagkakaiba ng mga ugali at katauhan?' 'Sino ba ang higit na mahalagang masunod, Ikaw? Siya? o si Relasyon?"

 

...at ito ang mga kasagutan ni Relasyón:

Bago ka magsalita; Sundin ang katagang, 'THINK'

T---truth/Ito ba ay totoo?

H---helpul/Ito ba ay makakatulong?

I---inspire/Ito ba ay makapagbibigay ng inspirasyon?

N---needed/Ito ba ay talagang kailangan?

K---kind/Ito ba ay may pagmamalasakit?

... at narito ang mga paliwanag ni Relasyón:

1-Hanggat magagawà; pakaiwasan ang pagiging kritikò o mapanurì -pamumunà, pamimintás, panghahamak, at panunuyâ. Ang matinding pananakit o bugbog sa katawan ay malilimutan, ngunit ang masaktan ang damdamin, habang buhay itong dadalhin.

2-Umiwás sa mga negatibo at mapanghamak na mga pangungusap. Nagpapakilala ito ng iyong inseguridad at kawalan ng pananalig sa katotohanan . Ilalagay ka ng mga ito sa kapahamakan. Sapagkat sa mga paliwanagan, kung sino ang naiinis, sumisigaw, at nagagalit, siya ang talunan at panakip lamang ang makipagtalo.

3-Iwaglit na sa isipan ang mga tao na yumaò at nagsialis na sa iyong buhay. Lalo na kung isinasama sa pagtatalo pati ang mga kamag-anak. Sa halip, ilaán ang makabuluhang mga sandali para sa inyong ikaliligaya.

4-Ang pagdududà, pag-aakala, at mga hinuha o suspetsà ay siyang kalawang na sumisirà sa magandang pagsasama. Kapag may tiwala ka, pagkakatiwalaan ka din ng kapareha mo.

5-Piliting magawa ito: Iwasang ikumpara sa iba ang iyong karelasyon. Inaalisan mo siya ng pag-asa at kakayahang may magawa at magpatuloy pa.

6-Iwasang humatol, sa halip ay umunawa at magtiwala. Hindi mo kailanman naranasang naisuot ang kanyang sapatos.

7-Tanggapin ang kanyang  pagkatao kung sinuman siya. May kawikaan na hindi mo magagawang ituwid ang likod ng kubâ, kalikasan niya ito. Gayundin ang pagkatao ng sinuman, siya lamang ang tunay na may kontrol sa kanyang isipan. Ang kailangang kontrolin ay ang sarili mong isipan, ito ang nagpapahirap sa anumang relasyón.

8-Iwasang mag-alala at paulit-ulit na ipamukha na tulad ng sirang plaka ang tungkol sa mga bagay na hindi na mababago o maitatama pa.

9-Hikayatin at tulungan siya tungo sa kanyang pag-unlad. Purihin at magbunyi para sa inyong kagalingan at kapakanan.

10-Tawanan ang mga kabiguan at pasalamatan ang leksiyong natutuhán. Pinatitibay kayo nito upang patuloy na magkasama, maging masaya at mapayapa sa tuwina.

11-Igalang ang sariling paniniwala lalo na ang pananalig ng bawat isa. Katulad ng boteng lampara, siya lamang ang makapaglilinis ng sariling uling nito sa loob. Imposibeng malinis ang dilim nito, kahit na kaskasin mo pa nang libong ulit sa labas ang bote ng lampara.

12-Sa araw-araw maglaan na makagawa ng kahit na maliliit na bagay para ikasasaya sa bawat isa.

13-Tuparin ang mga pangakò at sabihin lamang ang katotohanan. Marami pang ipapaliwanag kapag nagsisinungaling. Ipagkakanulo ka nito para mawalan ng saysay ang integridad mo.

14-Payagan siya na magdesisyón para sa kanyang sarili. Higit siyang nakakaalam kung ano ang mahalaga at makakabuti para sa kanya.

15-Kung hindi ka naman tinatanong, huwag ka namang sumasagot. May panahon ang bawat bagay, isaalang-alang ang katahimikan nang magka-liwanagan. May espasyo sa pagitan ng aksiyon at reaksiyon, ito ang puno't-dulo sa kaganapan ng lahat.

16-Iwasang magturò, at huwag hanapin na makita ang iyong repleksiyón sa kanya. Huwag ipagpilitan na paniwalaan ang istilo o sistema ng pamumuhay na kinagisnan at kinawiwilihan mo. Ikaw ay unikò, pambihira, at walang sinuman na makakagaya o makakatulad pa sa iyo.

17-Piliting nakalapat ang mga labi at makinig nang maigi para ganap na maunawaan ang hinaing ng kaharap. Hindi isang katalinuhan na makakaya mong ipaliwanag at masasagot ang bawat usapan.

18-Hindi nakakatulong na sirain ang reputasyon at integridad ng isa para maipakita sa iba na ikaw ang biktima at martir sa pagsasama.

19-Iwasang maging personal ang mga pag-uusap at turingan, kung wala kang kinalaman huwag nang makialam. (mind your own business, and not: "If not my way, take the highway!"). Hindi nakukuha ang hinahangad para sa sariling agenda sa paulit-ulit na mga pagbabanta.

20-Kung nais na may makuha, ibigay mo muna. Wala kang aanihin kung wala ka namang itinanim. Katulad ng bangko, hindi mo magagawang mag-withdraw kung kulang at wala ka namang idini-deposito.

21-Iwasang mag-isip ng sariling komentaryo habang nagsasalita ang kaharap, sapagkat dito nagsisimula ang argumento na kadalasan ay humahantong sa sigawan at kahihiyán.

22-Ang tunay na pagmamahal ay walang mga kundisyong pinaiiral. Gumagawa ng mga paraan para sa ikaliligaya ng kasama.

23-Sabihin lamang nang tuwiran ang tunay na nais mangyari at walang paliguy-ligoy. Anumang nadarama, ito ang ipakilala.Walang ibinubungang mabuti ang mga pagkatakot, mga pangamba, at sobrang pag-aalala. Winawasak lamang nito ang magandang pagsasama.

24-Huwag pag-aksayahan ng panahon ang maliliit na mga bagay na wala namang katuturan para makalimutan ang tunay na mga prioridad sa buhay.

25-Pakatandaang maigi: Higit na mahalaga ang tao kaysa mga bagay at materyal!

Sa lahat ng ito, walang nakakaalam kung ano ang katotohanan. Lahat ng mga bagay na napapakinggan o nababasa man ay pawang mga komentaryo at opinyon lamang. Ang higit na may kabatiran ay ang iyong mga karanasan at mga natutuhan.

Maraming Salamat po.

Jesse Navarro Guevara

Lungsod ng Balanga, Bataan

Kilatising Mabuti ang Sarili

Kapag nasupil mo ang iyong sarili, wala nang makakapigil pa sa iyo para magtagumpay.

Sa mundong ito, mayroong maraming bagay na hindi natin makakayang kontrolin. Subalit napatunayan ko mismo, anuman ang iyong binibigyan ng atensiyon at patuloy na ginagawa, ito ang may kontrol sa iyo. Isa na rito kung papaano ka mag-reaksiyon sa anumang nagaganap sa iyong buhay. Nakabatay ito sa iyong paniniwala. Natutuhan ko, ...na anuman ang iyong pinapaniwalaan, ito ang eksaktong magiging ikaw. Kaya nga, kapag naniniwala ka na magagawa mo ang mga bagay, dahil pinagkalooban ka ng kapangyarihan na nagmumula sa kaitasan na may pagpapala ng Diyos. Naniniwala ka, na ikaw ay lumalakad sa mundong ito na hindi nag-iisa.Taimtim ang iyong pananalig na anumang problema o balakid na masasalubong mo ay mayroong Diyos na kumakalinga sa iyo na lagi mong masasandalan.

   Habang ako ay gumugulang, ang aking pang-unawa at pagkilala sa Makapangyarihang Diyos ay kusang sumisibol sa akin. Pinalawak ko pa ang aking pangmasid kung bakit ako, siya, at ikaw ay iisa. Tayong lahat ay bahagi ng umiiral na enerhiya na siyang naghahari sa buong sansinukob. Marami ang naniniwala na ang Diyos ay nasa lahat ng bagay, ngunit hindi naniniwala na ito ay nasa kaibuturan nila. Masasabi ko bilang pagpapakumbaba, subalit sa katunayan ay isang matinding kapalaluan na isipin ang Diyos ay naroon kahit saan man sa sansinukob maliban sa ating mga sarili. Lagi tayong nakatanaw sa itaas, sa mga santo at santa, at sa labas kaysa apuhapin ito mula sa ating puso.

   Kung tatanggapin lamang, ang makaluma nating relihiyon ay nagsasabi; Ang Diyos ay siyang Alpha at Omega, ang simula at katapusan. Ang Lahat-sa-Lahat, kung kaya't kinakailangan maunawaan natin na siya ay nasa atin. Ito ang pinakamalinaw na kasagutan, at ito sa aking pagkakaalam at mga nararanasan sa lahat ng sandali habang ako ay humihinga, sapagkat ito ang pinakatumpak sa lahat, dumating na tayo sa makabuluhang intriga at pagsisyasat: Saan sa atin naroon ang Diyos? Sa ating kalingkingan? Sa ating hinlalaki? Sa ating utak? Sa ating puso? Nasa ating kaluluwa? (Kung mayroon tayong kaluluwa?) (Oo.)

   Ang kasagutan: kung ang Diyos ay tunay na nasa Lahat-sa-Lahat, at Siya ang Alpha at Omega, kung gayon walang lugar o pook sa atin na hindi naroon ang Diyos. Sa katunayan, at hindi mapapasubalian ito, walang saanman o anumang bagay na wala ang Diyos doon. Ang Diyos ay nasa lahat ng dako, at lahat ng ating nadarama, nadidinig, nakikita, nalalasahan, at iniisip ay naroon ang Diyos. Ito ang nagbabalik sa atin doon sa Hindi Mabigkas na Katotohanan. Kung ang Diyos ay nasa lahat ng dako, Siya ay nasa iyo, kung lahat ng nasa iyo, mula paa hanggang ulo ay naroon ang Diyos, samakatuwid nito, ...ikaw ay Diyos.

Ito ay nasusulat: Ang Kaharian ng Diyos ay nasa iyong kaibuturan.

   Kaya nga ang pananalig ko ay nagmumula sa kaalaman na may higit na Makapangyarihan kaysa akin at ako ay bahagi nito at bahagi ko din Siya. Ang taguri ko sa kanya ay Bathala. At bilang ako, ...ay walang magagawa kung hindi ko ito mauunawaan.

Kapag nabatid mo ang pagitan ng karaniwang nais at kailangan makamit, may kontrol ka sa makabuluhan.